Pomiń menu

Państwo i język

Republika Czeska

Położenie i granice

Republika Czeska (Czechy, RCZ) to państwo leżące w Europie środkowej. Na zachodzie graniczy z Niemcami, na północy z Polską, na wschodzie ze Słowacją i na południu z Austrią. Właśnie dzięki swojemu położeniu nazywana jest „sercem“ Europy.

Powierzchnia i krainy historyczne

Powierzchnia Republiki Czeskiej wynosi 78 867 km2. Składa się z krain historycznych: Czech, Moraw i części Śląska. Stolicą jest Praga.

Podział administracyjny – województwa (kraje) i miasta wojewódzkie

Czechy składają się z 7 województw (krajów) terytorialnych oraz 14 województw (krajów) samorządowych. Każde województwo (kraj) posiada swoje miasto wojewódzkie.

Województwo (kraj) terytorialne (siedziba województwa)

  1. Kraj środkowoczeski (Praha)
  2. Kraj południowoczeski (České Budějovice)
  3. Kraj pilzneński (Plzeň)
  4. Kraj ustecki (Ústí nad Labem)
  5. Kraj hradecki (Hradec Králové)
  6. Kraj południowomorawski (Brno)
  7. Kraj morawsko-śląski (Ostrava)

Województwo (kraj) samorządowe (miasto wojewódzkie)

  1. Miasto Stołeczne Praha
  2. Kraj środkowoczeski (Praha)
  3. Kraj ustecki (Ústí nad Labem)
  4. Kraj karlowarski (Karlovy Vary)
  5. Kraj pilzneński (Plzeň)
  6. Kraj południowoczeski (České Budějovice)
  7. Kraj liberecki (Liberec)
  8. Kraj hradecki (Hradec Králové)
  9. Kraj pardubicki (Pardubice)
  10. Vysočina (Jihlava)
  11. Kraj południowomorawski (Brno)
  12. Kraj ołomuniecki (Olomouc)
  13. Kraj zliński (Zín)
  14. Kraj morawsko-śląski (Ostrava)

Liczba mieszkańców i duże miasta

W Republice Czeskiej mieszka około 10,5 miliona mieszkańców.

Stolica – Praga ma około 1,3 miliona mieszkańców.

Praga to polityczne, administracyjne, ekonomiczne i kulturalne centrum kraju.

Innymi dużymi miastami w Republice Czeskiej są Brno (w przybliżeniu 400 000 mieszkańców), Ostrawa (w przybliżeniu 330 000 mieszkańców) i Pilzno (w przybliżeniu 180 000 mieszkańców).

Obecnie RCZ, podobnie jak pozostałe państwa europejskie, zmaga się z problemami demograficznymi. Przyrost naturalny jest bardzo niski, w roku 2012 wynosił 1,27 dzieci na jedną kobietę i w porównaniu z latami 90. liczba mieszkańców nieznacznie spadła. Średnia wieku życia kobiet wynosi 79 lat, mężczyzn 72,5 roku (dane z roku 2005) i ma tendencję rosnącą.

Ogółem 71% populacji żyje w miastach.

Nazwa i symbole państwowe

Republika Czeska powstała 1 stycznia 1993r. w wyniku podziału Czechosłowacji. Oficjalną nazwą państwa zgodnie z konstytucją jest Republika Czeska (Česká republika), część społeczeństwa odrzuca skróconą nazwę – Czechy (Česko).

Symbolami państwowymi są wielkie i małe godło, flaga państwowa, sztandar prezydenta, pieczęć państwowa, barwy państwowe i hymn państwowy.

Duże godło składa się z czeskiego lwa (lew stanowi symbol siły i stateczności) i morawskiej oraz śląskiej orlicy.

Flaga państwowa jest biała, czerwona i niebieska (trzy kolory).

Czeskim hymnem państwowym stała się pieśń „Kde domov můj?“, a dokładnie jej pierwsza zwrotka. W XIX wieku skomponował ją František Škroup do dramatu Josefa Kajetána Tyla pt. „Fidlovačka“.

Ważnym nieoficjalnym symbolem czeskiego państwa są klejnoty koronacyjne – korona królewska, berło i jabłko. Znajdują się one na Zamku Praskim.

Więcej o symbolach państwowych Republiki Czeskiej znajdziesz tutaj: http://www.hrad.cz/cs/ceska-republika/statni-symboly.shtml.

System polityczny

Republika Czeska to demokracja parlamentarna. Jej podstawowym prawem jest Konstytucja RCZ, która wraz z Kartą Podstawowych Praw i Swobód oraz kilkoma innymi aktami tworzy tzw. Kodeks Konstytucyjny Republiki Czeskiej. Konstytucja w obecnym kształcie obowiązuje od 1 stycznia 1993r., tj. od powstania autonomicznego państwa czeskiego, które powstało w wyniku podziału Czechosłowacji.

Władza dzieli się na ustawodawczą (Parlament RCZ), wykonawczą (rząd RCZ i prezydent republiki) i sądowniczą.

Władza ustawodawcza (legislacyjna)

Parlament RCZ tworzą dwie izby: Sejm i Senat.

Sejm składa się z 200 posłów, wybieranych na okres 4 lat. Posłem może zostać wyłącznie obywatel, który ukończył 21 lat. Senat składa się z 81 senatorów, a okres ich kadencji wynosi 6 lat (co dwa lata wybierana jest jedna trzecia senatorów). Senatorem może zostać wybrany obywatel RCZ, który ukończył 40 lat.

W wyborach może wziąć udział każdy obywatel Republiki Czeskiej, który ukończył 18 lat.

Do podstawowych kompetencji Sejmu należą rozpatrywanie i uchwalanie ustaw i kontrola działalności rządu. Sejm uchwala również budżet państwa.

Senat stanowi przeciwwagę dla Sejmu, rozpatruje i uchwala ustawy, które otrzymuje od Sejmu. Może zatwierdzić ustawy i przesłać je do prezydenta, zwrócić je wraz ze swoimi uwagami do ponownego rozpatrzenia w Sejmie lub je odrzucić. Sejm może jednak przegłosować Senat i uchwalić ustawę. Senat wyraża również (nie)zgodę na umowy międzynarodowe, mianowanie sędziów Sądu Konstytucyjnego i posiada szereg innych kompetencji.

Władza wykonawcza

Władzę wykonawczą stanowią rząd i prezydent.

Rząd konstruuje premier wyznaczając swoich ministrów. Ministrowie odpowiadają za działalność poszczególnych ministerstw.

Na czele państwa stoi prezydent republiki. Jest wybierany w wyborach bezpośrednich przez czeskich obywateli (ewent. wyborców) na okres 5 lat. Prezydent powołuje i odwołuje rząd lub poszczególnych ministrów, rozwiązuje Sejm itd. Może udzielić prawa łaski, ogłosić amnestię, zawetować ustawę uchwaloną przez Parlament. Jest również zwierzchnikiem czeskiej armii. Prezydent ma swoją siedzibę na Praskim Zamku i dysponuje jednym z siedmiu kluczy do Izby Koronacyjnej w kaplicy Św. Wacława w Katedrze Św. Wita, gdzie złożone są czeskie klejnoty koronacyjne.

Władza sądownicza

Władzę sądowniczą tworzą niezawisłe sądy – Sąd Najwyższy, Najwyższy Sąd Administracyjny, sądy zwierzchnie, wojewódzkie i powiatowe. Przestrzegania Konstytucji strzeże Sąd Konstytucyjny, składający się z 15 sędziów, którzy powoływani są na okres 10 lat.

Partie polityczne

W Republice Czeskiej funkcjonuje szereg partii i ruchów politycznych. Aby wejść do Sejmu partia musi uzyskać w wyborach 5% ważnych głosów. Do największych partii należą obecnie ČSSD, ANO, KSČM, TOP09, ODS, Úsvit přímé demokracie oraz KDU-ČSL.

Więcej informacji tutaj:

Członkostwo w organizacjach międzynarodowych

Republika Czeska jest członkiem Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ, od 19 stycznia 1993r.), Paktu Północnoatlantyckiego (NATO, od 12 marca 1999r.), Unii Europejskiej (EU, od 1. 5. 2004r.) i innych struktur międzynarodowych. Od 21 grudnia 2007r. jest również częścią strefy Schengen.

Lista podstawowych informacji

Oficjalna nazwa
Republika Czeska
Stolica
Praga
Największe miasto
Praga (wg liczby mieszkańców)
Język państwowy
czeski
System państwowy
republika
System polityczny
demokracja parlamentarna
Data powstania republiki
1 stycznia 1993r.
Prezydent
Miloš Zeman
Premier rządu
Bohuslav Sobotka
Powierzchnia
78 867 km2
Liczba mieszkańców
10526214 (dane za rok 2011)
Gęstość zaludnienia
133 mieszk./km²
Skład narodowościowy obywateli
narodowość czeska / morawska / śląska (69,4 %), słowacka (1,4 %), ukraińska (0,5 %), polska (0,4 %), wietnamska (0,3 %), niemiecka, rosyjska, węgierska, romska, rusińska i inne, niewykazane (26,9 %)
Wyznanie
bez wyznania (34,2 %), deklarujący jakąś wiarę lub wyznanie (20,6 %, z czego rzymsko-katolicka 10,3 %), inne wiary i wyznania (10,3 %), bez danych (45,2 %)
Waluta
korona czeska (CZK)
Strefa czasowa
CET/SEČ (UTC+1)
Czas letni
CEST/SELČ (UTC+2)
Kod międzynarodowy
CZ
Domena internetowa
.cz
Międzynarodowy prefiks telefoniczny
+420
W górę