تخطي القائمة

Grammar

الجملة

الجملة المركبة هي عبارة عن الارتباط الوثيق لجملتين أو لاكثر من الجمل الى المجمع النحوي المعنوي الجملي الاعلى و ان هذا المجمع أيضا محدد بشكل الصوتي (النبرة) و البياني.

الجملة المركبة

Souvětí souřadnéعلى الاقل تحتوي على جملتين رئيسيتين (مستقلة نحويا، و لا يعتمد على عدد الجمل الثانوية)، حيث يتم ربط الجمل من خلال حروف العطف التنسيقية أو يتم ربطها إلى بعضهم البعض من دون حروف العطف.

النسب الكبيرة بين الجمل الرئيسية

  1. souvětí slučovací ( مرابط)
    • الجمل تم تعيينها ببساطة، محتويات الشهادة متساوية مع بعضها البعض: Byl hezký letní den, svítilo slunce a obloha byla bez mraků.
    • a, i, ani, nebo, či
    • jednak-jednak, jak-tak, hned-hned
  2. souvětí stupňovací ( تصعيدي)
    • محتوى الجملة الثانية لها قيمة أكبر من محتوى الجملة الاولى: Byl nejen dobrý lékař, ale byl i vynikající hudebník.
    • ba, dokonce, ba dokonce, ba i, ale i
    • nejen-ale, nejen-nýbrž i
  3. souvětí odporovací ( اعلاني)
    • محتوى الجملة الثانية ينفي محتوى الجملة الاولى, انه غير متناسق معه أو يقيده: Nemohl jsem sice jít do divadla, ale poslouchal jsem operu na CD.
    • ale, avšak, však, nýbrž, nicméně
    • sice-ale
  4. souvětí vylučovací ( حذف)
    • محتوى الجمل لا يمكن تطبيق أحكامه في وقت واحد,وينطبق أيا كان، ولكن واحد منها فقط: Buď půjde na operaci, nebo zemře.
    • nebo, anebo
    • buď-buď, buď-nebo
  5. souvětí důvodové ( السببي)
    • الجملة الثانية تجلب المعلومة المهمة لفهم محتوى الجملة الاولى: Museli prodat dům, neboť měli velké dluhy.
    • neboť, vždyť, totiž
  6. souvětí důsledkové ( النهائي)
    • النسبة بين الجمل، حيث الجملة الثانية تتبع من حيث المحتوى الجملة الأولى: Měli velké dluhy, a proto museli prodat dům.
    • proto, a proto, tedy, tudíž, tak, a tak
  7. souvětí vysvětlovací (التوضيحي)
    • الجملة الثانية هي تفسير للجملة الاولى: Onemocněl cukrovkou stejně jako jeho otec; je to totiž dědičná choroba.
    • tj., a to, totiž, vždyť, však, to

الجملة المعقدة

ان الجملة المعقدة تحتوي على الجملة الرئيسية واحدة و الجملة الثانوية واحدة او أكثر من هذه الجمل. ان الجملة الثانوية تطور عضو الجملة واحد للجملة الرئيسية. ان الجمل الثانوية هي جمل نسبية أو جمل ذات حرف العطف. نميز بين الجمل الموضوعية و الخبرية و المبتدئية و الاصلية و الظرفية ( المحلية و الوقتية و الموضوعية و السببية والغرضية و المشروطة و التكميلية و المقبولة)

الجملة الثانوية الموضوعية

يعرب عن الموضوع للجملة المسيطرة. يعتمد على فعل الجملة المسيطرة ( او على الصفة). غالبا ما تكون مقتبسة بحروف العطف (že, aby, jak, když), بالضمائر النسبية (kdo, co, jaký, který aj.),بظروف الحال (kde, kam, odkud, …).

غالبا ما تعتمد الجمل الثانوية الموضوعية على الافعال مع معنى الكلام و التفكير و الادراك: říct, vypravovat, myslet, pamatovat si, zapomenout, přát si….

الامثلة:
Moje sestra se bojí, že lékař přijede příliš pozdě.
Chceme, aby nám někdo poradil.
Nesnáším, když kolega přijde pozdě do práce.
Vypravovali, jak trávili dovolenou.
Nepamatuju si, kdo to říkal.
Nevěděl, co má dělat.
Zapomněli, kde zaparkovali auto.
Ještě nevíme, jaká léčba bude zvolena.
Ptal se, jestli máme čas.
Říkal, že nemá čas.
Vím, odkud se dováží ten přípravek.

الجملة الثانوية الموضوعية تعبر عن مضوع الجملة التي تحكم. مثلا: Chceme radu. → Chceme, aby nám někdo poradil.

الجمل الثانوية الموضوعية تستخدم للتعبير عن الخطاب غير المباشر:

الخطاب المباشر الخطاب غير المباشر
الخطاب المبار يقول شيئا:
Lékař řekl: “Budete muset jít na operaci.“
الخطاب غير المباشر يبدأ že:
„Lékař mi oznámil, že budu muset jít na operaci.“
الخطاب المباشر يأمر بشيء, انه أمر:
Nutriční specialistka mi řekla: “Nejezte tučná jídla!“
يبدأ الخطاب المباشر:
  1. abych, abys… (aby+الصيغة الشرطية)
  2. že mám/nemám +المصدر
Řekla mi, abych nejedla tučná jídla. Nutriční specialistka mi řekla, ať nejím tučná jídla.
Nutriční specialistka mi řekla, že nemám jíst tučná jídla.
الخطاب المباشر هو السؤال:
Bratr se zeptal: „Přijdeš zítra?“
Zeptal jsem se lékaře: “Kdy mám přijít na kontrolu?“
الخطاب غير المباشر يبدأ
  1. jestli,
  2. kdy, kde, proč…
Bratr se zeptal, jestli zítra přijdu.
Zeptal jsem se lékaře, kdy mám přijít na kontrolu.

التحذير:
عند تغيير الخطاب المباشر الى الخطاب غير المباشر عادة ما يتغير الشخص
الوقت اللفظي لا يتغير في الخطاب غير المباشر.

الجملة الثانوية الظرفية السببية و المبررة

التي تدل على السبب للجملة المسيطرة. تكون مقتبسة بجروف العطف že, protože, poněvadž, jelikož.

المثال: Musel jít k zubaři, protože ho bolel zub. Pacienta museli okamžitě operovat proto, že se jeho zdravotní stav zhoršil.

الجملة الثانوية الظرفية الزمانية

الجمل الزمانية تجيب على السؤال متى؟ و يمكن أن تقدم من خلال التعابير التالية. když, až, než, jakmile, zatímco, kdykoli(v), dokud/dokud ne.

عبارات االربط الأخرى، و التي ليست شائعة هكذا ,هي: mezitímco, sotva, sotvaže, co, jen co, jak, hned jak, kdy, pokud.

دائما نستعمل الفاصلة بين الجملة الرئيسية (= مستقلة) و بين الجملة الثانوية الظرفية الزمانية (= الاعتمادية).

Když Když (= عندما) هي من حروف العطف أكثر انتشارا في جمل الوقت. Když jsem byl nemocný, nemohl jsem pracovat.
( = حتى) Až budu mít čas, přijdu.
Než Než ( = قبل) Než zrekonstruují chirurgické oddělení, pacienti budou jezdit do krajského města.
Jakmile Jakmile ( = حينما) Jakmile přišla lékařka, pozvali mě do ordinace.
Zatímco Zatímco (= بينما) Zatímco jsem mluvil se zdravotní sestrou, lékař vyšetřil manželku.
Kdykoli (v) Kdykoli(v) (= كلما) Kdykoli si vezmu více než jednu tabletu proti bolesti, je mi špatně od žaludku.
Dokud / dokud ne Dokud/dokud ne ( = طالما/ طالما لا) Dokud budu nemocná, bude mě zastupovat kolegyně.
Dokud nebudu zdravá, bude mě zastupovat kolegyně.

يمكن للجملة الظرفية الزمانية اما أن تسبق الجملة الرئيسية و تكون في بداية الجملة المركبة أو أن تكون في المرتبة الثانية:
Nemohl jsem pracovat, když jsem byl nemocný. (Když jsem byl nemocný, nemohl jsem pracovat.)
Přijdu, až budu mít čas. (Až budu mít čas, přijdu.)
Pacienti budou jezdit do krajské nemocnice, než bude zrekonstruováno chirurgické oddělení.
Pozvali mě do ordinace, jakmile přišla lékařka.
Lékař vyšetřil manželku, zatímco jsem mluvil se zdravotní sestrou.
Je mi špatně od žaludku, kdykoli si vezmu více než jednu tabletu proti bolesti.
Kolegyně mě bude zastupovat, dokud budu nemocná.
Kolegyně mě bude zastupovat, dokud nebudu zdravá.

الجملة الثانوية الوصفية

ان الضمير který في الجمل الثانوية يتطابق مع جنس الاسم الذي يرتبط اليه ( شاهد الالوان) و في نفس الوقت يعكس رباط الفعل او حرف الجر في الجملة الثانوية ( مثلا الفعل znát , الذي يرتبط مع حالة النصب). قارنوا:
To je student, kterého znám.
To je obchod, který znám.
To je škola, kterou znám.
To je kino, které znám.

الجمل النسبية مع i}který بعد حروف الجر و الجمل المدرجة

الضمير النسبي který يربط جملتين و يعبر عن علاقة الجملة الثانوية ( يعني عن الجملة التي تبدأ بهذا الضمير) إلى أي عضو من الجملة المسيطرة ( غالبا ما يكون الاسم او الضمير). يتم تصريفه كصفة nový و يعبر عن الجنس و صيغة الجمع ام المفرد و الحالة النحوية.و هو دائما يكون في نفس الجنس و الرقم ( صيغة الجمع ام المفرد) مثل الاسم الذي يشير اليه. في الجملة له اما وظيفة المبتدأ أو مفعول به, هذا يعني انه يشكل عبارة زوجية في الجملة المرتبطة بالفعل.

  1. الضمير النسبي يربط الجملتين:
    Mám dům. Dům je velký a pohodlný. → Mám dům, který je velký a pohodlný.
    Lékařka vyšetřila pacientku. Pacientka byla přijata na oddělení večer. → Lékařka vyšetřila pacientku, která byla přijata na oddělení večer.
  2. الضمير النسبي بعد حرف الجر:
    To je zdravotní sestra. Se zdravotní sestrou jsem mluvila o své nemoci. → To je zdravotní sestra, se kterou jsem mluvila o své nemoci.
  3. الضمير النسبي يقتبس الجملة المدرجة:
    Bratrova manželka pracuje v nemocniční lékárně. Bratr manželku poznal na stáži ve Švédsku. → Bratrova manželka, kterou poznal na stáži ve Švédsku, pracuje v nemocniční lékárně.
الى الفوق