Pomiń menu

Grammar

Deklinacja zaimków, przymiotników i rzeczowników w liczbie pojedynczej - język literacki (język mówiony, tzw. "obecná čeština")

Ma - rodzaj męski żywotny
Mi - rodzaj męski nieżywotny
F - rodzaj żeński
N - rodzaj nijaki
podobne formy zaimków i przymiotników
Przypadek1 Zaimki2 Przymiotniki3 Rzeczowniki4
Przykład kontekstu kdo, co ten, ta, to můj, moje -ý przymiotniki (twarde)
Mianownik l.poj. kończy się na
-í przymiotniki (miękkie)
Mianownik l.poj. kończy się na
I grupa deklinacyjna
Mianownik l.poj. kończy się na spółgłoska/spółgłoska bez znaku diakrytycznego (háček)*, -a, -o
II grupa deklinacyjna**
Mianownik l.poj. kończy się na spółgłoskę ze znakiem diakrytycznym (háček), -e/-ě***, -c, -j, -tel, -el, -ev
III grupa deklinacyjna
Mianownik l.poj. kończy się na -a, -st,
Mianownik
To je...
kdo
co
ten
ten
ta
to
můj
můj
moje/má
moje/mé (mý)
nový (novej)
nový (novej)
nová
nové (nový)
moderní
moderní
moderní
moderní
student
obchod
škola
kino
muž
počítač
restaurace, kancelář
parkoviště
kolega
-
místnost
nádraží
Dopełniacz
Jdu z/do/od...
koho?
čeho?
toho
toho
té (tý)
toho
mého (mýho)
mého (mýho)
mojí/mé (mý)
mého (mýho)
nového (novýho)
nového (novýho)
nové (nový)
nového (novýho)
moderního
moderního
moderní
moderního
studenta
obchodu, lesa
školy
kina
muže
počítače
restaurace, kanceláře
parkoviště
kolegy
-
místnosti
nádraží
Celownik
Jdu k...
komu?
čemu?
tomu
tomu
té (tý)
tomu
mému (mýmu)
mému (mýmu)
mojí/mé (mý)
mému (mýmu)
novému (novýmu)
novému (novýmu)
nové (nový)
novému (novýmu)
modernímu
modernímu
moderní
modernímu
studentu/studentovi
obchodu
škole
kinu
muži/mužovi
počítači
restauraci, kanceláři
parkovišti
kolegovi
-
místnosti
nádraží
Biernik
Hledám...
koho?
co?
toho
ten
tu
to
mého (mýho)
můj
moji/mou
moje/mé (mý)
nového (novýho)
nový (novej)
novou
nové (nový)
moderního
moderní
moderní
moderní
studenta
obchod
školu
kino
muže
počítač
restauraci, kancelář
parkoviště
kolegu
-
místnost
nádraží
Wołacz
Volám:
- - můj
moje/má
nový (novej)
nová
moderní
moderní
studente! Adame!/Marku!
studentko! Evo!
muži! Tomáši!
kolegyně! Marie!
kolego!
Carmen!
Miejscownik
Mluvím o...
Jsem v/na...
kom?
čem?
tom
tom
té (tý)
tom
mém (mým)
mém (mým)
mojí/mé (mý)
mém (mým)
novém (novým)
novém (novým)
nové (nový)
novém (novým)
moderním
moderním
moderní
moderním
studentu/studentovi
obchodu/obchodě
škole
kinu/kině
muži/mužovi
počítači
restauraci, kanceláři
parkovišti
kolegovi
-
místnosti
nádraží
Narzędnik
Mluvím s...
Jsem spokojený s
kým?
čím?
tím
tím
tou
tím
mým
mým
mojí/mou
mým
novým
novým
novou
novým
moderním
moderním
moderní
moderním
studentem
obchodem
školou
kinem
mužem
počítačem
restaurací, kanceláří
parkovištěm
kolegou
-
místností
nádražím

1 Przypadek. Zwróć uwagę, że w czeskiej terminologii dla określenia mianownika używamy terminu "pierwszy przypadek", dla dopełniacza "drugi przypadek", dla celownika "trzeci przypadek" itd.

2 Zaimki pytające kdo, co. Deklinacji zaimków kdo, co (tzw. pytania przypadkowe) naucz się na pamięć. Dzięki temu będziesz w stanie zadawać pytania i odmieniać przez przypadki rzeczowniki rodzaju męskiego i nijakiego, zaimki wskazujące i dzierżawcze oraz przymiotniki w liczbie pojedynczej.

Zaimki wskazujące ten, ta, to. Tak samo, jak ten, ta, to odmieniamy również tento, tato, toto oraz tenhle, tahle, tohle.

Zaimki dzierżawcze můj, moje. Podobnie jak můj, moje odmieniamy tvůj, náš, váš (np. m-ého = tv-ého, naš-eho, vaš-eho atd.). Zaimki můj, tvůj, svůj posiadają w rodzaju żeńskim i nijakim również krótkie formy książkowe (np. má, mé, tvá, tvé), które odmieniamy jak nový. Zaimek její odmieniamy jak moderní. Zaimków jeho, jejich nie odmieniamy. Zaimków svůj, svoje, które odmieniamy jak můj, moje, używa się w języku czeskim literackim kiedy przypisujemy coś osobie będącej podmiotem w zdaniu. Porównaj: Hledám mého (= niegramatyczne)/svého (= gramatyczne) studenta.

3 Przymiotniki. Mianownik l.poj. przymiotników może posiadać zakończenie na (-ý przymiotniki, przymiotniki twarde) lub na (-í przymiotniki, przymiotniki miękkie). Deklinacja tych przymiotników jest różna.

4 Rzeczowniki. Rzeczowniki dzielimy na trzy grupy deklinacyjne według końcówki w mianowniku l.poj. W II grupie deklinacyjnej zwróć uwagę na taką samą końcówkę dla wszystkich pięciu wzorów w dopełniaczu, celowniku i miejscowniku l.poj. (często -e lub -i).

Uwaga: W odmienianych formach niektórych rzeczowników dochodzi do zmian głoskowych: np. -ů → -o (dům → z domu), ruchome -e- (den → ve dne) i zmiękczanie -h → -z (Praha → v Praze), -k → -c (banka → k bance), r → ř (Petr → Petře!)

* Niektóre rzeczowniki rodzaju męskiego żywotnego (często nazwy własne) i wyjątkowo rzeczowniki rodzaju męskiego nieżywotnego kończące się na -l, -s, -z, -x (np. král, cíl, Klaus, Francouz, Felix) należą do II grupy deklinacyjnej i odmieniamy je według wzoru muž/počítač.

** Kilka rzeczowników rodzaju męskiego zakończonych na -tel, -c (np. hotel, kostel, tác) należy do I grupy deklinacyjnej. Niektóre rzeczowniki rodzaju żeńskiego zakończone na spółgłoskę należą do III grupy deklinacyjnej (bardzo często zakończone na -ost, -st, patrz wzór místnost). Ale: Niektóre rzeczowniki rodzaju żeńskiego (np. věc, řeč) odmieniamy jak místnost, a inne (np. moc, pomoc, nemoc, noc, myš, smrt, sůl, paměť, zeď, odpověď, loď) wahają się między wzorami kancelář i místnost.

*** Mała grupa rzeczowników rodzaju nijakiego zakończonych na -e/-ě, oznaczająca niektóre zwierzęta (zvíře, prase, kuře...) i jedzenia (rajče), posiada specjalną odmianę. W liczbie pojedynczjej: 1. kuře, 2. kuřete, 3. kuřeti, 4. kuře, 5. kuře!, 6. kuřeti, 7. kuřetem. Niepoliczalne rzeczowniki rodzaju męskiego żywotnego zakończone na -e (np. soudce) odmieniamy (poza wołaczem l.poj., który ma formę soudce!) jak wzórmuž.

W górę