Pomiń menu

Grammar

Deklinacja i koniugacja

Deklinacja

Rzeczowniki, przymiotniki, większość zaimków i niektóre liczebniki w języku czeskim są odmienne, to znaczy, że tworzą przypadki. Przypadki to formy słów z określonymi końcówkami. Język czeski to język syntetyczny z elastycznym szykiem zdania, dlatego też wymaga przypadków wraz z ich końcówkami jako "sygnałów", które wyrażają stosunki gramatyczne między słowami. Zapoznaj się z podstawowymi znaczeniami przypadków:

I przypadek, mianownik
Mianownik jest formą słownikową. Wyraża podmiot w zdaniu.
Student je ve škole.
II przypadek, dopełniacz
Dopełniacz określa relacje przynależności lub części.
Kniha studenta.
III przypadek, celownik
Celownik wyraża dopełnienie dalsze w zdaniu.
Dám dárek studentovi.
IV przypadek, biernik
Biernik wyraża dopełnienie bliższe w zdaniu.
Vidím studenta.
V przypadek, wołacz
Wołacz jest formą, za pośrednictwem której zwracamy się do kogoś. Jeżeli chcesz w języku czeskim zwrócić się do kogoś, lub krzyknąć na kogoś, należy użyć wołacza.
Adam – Adame! Eva – Evo!
VI przypadek, miejscownik
Miejscownik wyraża lokalizację.
Jsem ve škole.
VII przypadek, narzędnik
Narzędnik wyraża środek lub narzędzie, z którego pomocą wykonana jest dana czynność.
Jedu autem.

Do tych podstawowych znaczeń dołącza się pozostałe użycia przypadków. Wszystkie czasowniki i przyimki powiązane są z określonym przypadkiem lub przypadkami. Tę część języka studenci muszą przyswoić za pomocą ćwiczeń językowych. W celu lepszego zrozumienia można sobie wyobrazić, że czasowniki i przyimki posiadają haczyk lub haczyki, na których można zawiesić jeden lub więcej przypadków.

Tabela przypadków ze szczegółowym wyjaśnieniem znajduje się tutaj (liczba pojedyncza) i tutaj (liczba mnoga).

Koniugacja

Wszystkie czeskie czasowniki są odmienne. Oznacza to, że czasownik zmiena swoją końcówkę i w ten sposób wyraża różne osoby. W odróżnieniu do innych języków słowiańskich, nie używa się w języku czeskim zaimków osobowych (na przykład já, ty, on itd.) razem z czasownikami, ponieważ informacja o osobie wyrażona jest poprzez końcówkę czasownika. Zaimków osobowych używamy razem z czasownikiem wyłącznie wtedy, kiedy chcemy je zaakcentować (na przykład Já jsem doktor, ale ty ne .), lub w codziennym języku mówionym. Uwaga: W wyrażeniu To je.../To není... (na przykład jeżeli na coś lub na kogoś wskazujemy) jednak zaimka wskazującego to nigdy nie opuszczamy.

Zwroty formalne i nieformalne

Zauważ różnicę między zwrotem vy (= mówienie per "wy"/Pna/Pani) i zwrotem ty (= mówienie per "ty"):
  • Odkud jste? (= formalna liczba pojedyncza lub mnoga) x Odkud jsi? (= nieformalna liczba pojedyncza)
  • Co děláte? (= formalna liczba pojedyncza lub mnoga) x Co děláš? (= nieformalna liczba pojedyncza)
  • A vy? (= formalna liczba pojedyncza lub mnoga) x A ty? (= nieformalna liczba pojedyncza)

Obcy dorośli ludzie zwracają się do siebie per "wy"(Pan/Pani). Do krewnych, kolegów, dzieci (do 15 roku życia) zwracamy się per "ty", tak samo zwracają się do siebie młodzi ludzie w tym samym wieku. Zwracanie się per "ty" proponuje kobieta lub starsza wiekiem lub funkcją osoba w następujący sposób: Můžeme si tykat? Zwykle odpowiedź brzmi: Ano, rád/ráda.

W górę