Pomiń menu

Grammar

Przyimki

Przyimki oznaczające miejsce: kierunek x lokalizacja

Kierunek Lokalizacja
Skąd? Dokąd? Gdzie?
ze + G
ze školy
do + G
do školy
v/ve + L
ve škole
z + G
z koncertu
na + A
na koncert
na + L
na koncertě
od + G
od školy, od doktora
k/ke + D
ke škole, k doktorovi
u + G
u školy, u doktora
-
nad, pod, před,
za, mezi + A
nad, pod, před,
za, mezi + I
-
po + L

Przyimki z – do – v zwykle stosujemy w połączeniu z zamkniętą lub limitowaną przestrzenią, na przykład kontynenty, większość krajów, miast, wsi i sklepów.

Przyimki z – na – na zwykle stosujemy w połączeniu z otwartą lub nielimitowaną przestrzenią i z powierzchnią, ale również w powiązaniu z akcjami i czynnościami, niektórymi instytucjami publicznymi, wyspami i półwyspami.

Przyimki od – k – u zwykle stosujemy wyrażając kierunek z jednego miejsca do drugiego (od – k), lub kiedy jesteśmy przy jakimś miejscu (u). Logicznie przyimki te stosujemy w powiązaniu z ludźmi - patrz przykłady w tabeli.

Przymiki nad, pod, před, za i mezi stosuje się:

  • z biernikiem po czasownikach wyrażających kierunek ruchu, na przykład Dám lampu nad stůl.
  • lub z narzędnikiem po czasownikach wyrażających lokalizację, na przykład Lampa je nad stolem.

Przyimek po wyraża zarówno lokalizację, jak i ruch po tej lokalizacji, na przykład Chodím po náměstí. Cestuju po Evropě.

Przyimki oznaczające czas

v/ve (+biernik): v pondělí, ve středu, v neděli Lekce začíná v osm hodin.
Sejdeme se ve dvě hodiny.
v/ve (+miejscownik): v lednu, v červenci, v létě, v zimě, ve dne, v noci Václav Havel se narodil v roce 1936.
na (+biernk): Pojedu do Alp na dva týdny. = Zůstanu tam dva týdny.
(Ale: Jel jsem do Mnichova tři hodiny. = Cesta do Mnichova trvala tři hodiny.)
na (+miejscownik): Na jaře kvetou tulipány a narcisy.
za (+biernik): Vlak odjíždí za pět minut.
Antibiotikum musíte brát dvakrát za den.
od-do (+dopełniacz): Mám čas od dvou do pěti.
Studuje od rána do večera.
kolem/okolo (+dopełniacz): Přijdu kolem jedné hodiny.
před (+narzędnika) – při (+miejscownik) – po (+miejscownik): Léky bereme před jídlem nebo po jídle.
Otec zemřel před třemi roky na leukémii.
Při jídle raději nemluvíme.
Po dvou hodinách práce potřebujeme pauzu.
o (+miejscownik): o půlnoci, o víkendu, o Vánocích, o Velikonocích, o prázdninách
o (+biernik): Přišel o pět minut později.
Bratr je o dva roky starší než já.

Zestawienie przyimków i wiązań z przypadkami

Każdy czeski przyimek łączy się z określonym przypadkiem (lub przypadkami). Jeżeli jest możliwe wiązanie z większą liczbą przypadków, wówczas poszczególne przypadki rozróżniają kolejne znaczenia: na stole (miejscownik, miejsce) X na stůl (biernik, kierunek).

przyimki z dopełniaczem:
bez bez = bez bez dětí, beze mě, bez komplikací bez dzieci, beze mnie, bez komplikacji
do do = do do školy, do svalu, do šesti hodin do szkoły, do mięśnia, do szóstej godziny
kromě kromě = poza všichni kromě tebe wszyscy poza tobą
od od = od / z jdu od školy, od pěti hodin, kniha od kamaráda idę ze szkoły, od piątej godziny, książka od kolegi
u u = u / przy Stál jsem u školy. Jsme u babičky. Byl jsem u operace. Stałem przy szkole. Jesteśmy u babci. Byłem przy operacji.
z, ze z, ze = z, ze Jdu ze školy. Dům je z papíru. Jsem z Prahy. Jdę ze szkoły. Dom jest z papieru. Jestem z Pragi.
za za = za / w czasach za války, za minulého děkana w czasie wojny, za poprzedniego dziekana
przyimki z celownikiem:
k k = do / na Jdi k nádraží. Pojď ke mně! K horečce se přidal kašel. Idę na dworzec. Chodź do mnie! Do gorączki doszedł kaszel.
proti proti = przeciwko / naprzeciw Stojí proti mně. Očkujeme proti chřipce. Stoi naprzeciwko mnie. Szczepimy przeciwko grypie.
naproti naproti = naprzeciwko bydlím naproti bance mieszkam naprzeciwko banku
kvůli kvůli = z powodu / ze względu Nebyl ve škole kvůli chřipce. Nie był w szkole z powodu grypy.
vůči vůči = wobec / w stosunku do Tento virus je odolný vůči antibiotikům. Ten wirus jest odporny na antybiotyki.
przyimki z biernikiem:
na na = na položit na stůl, jít na poštu, jít na oběd, jít na operaci położyć na stół, iść na pocztę, iść na obiad, iść na operację
nad nad = nad Pověsila obraz nad stůl. Powiesiła obraz nad stół.
pod pod = pod 'Položil tašku pod stůl. Położył torbę pod stół.
před před = przed Postavil se před televizi. Stanął przed telewizorem.
za za = za Schoval se za skříň. Udělám to za týden. Schował się za szafę. Zrobię to za tydzień.
o o = o O co jde? Zajímá se o chemii. O co chodzi? Interesuje się chemią.
pro pro = dla / po lék pro pacienta, šel pro kávu lek dla pacjenta; Poszedł po kawę.
mezi mezi = między Sedl si mezi tebe a mě. Přišel jsem mezi vás. Usiadł między tobą i mną. Przyszedłem między was.
přes přes = przez Přecházím přes ulici. Jdu přes most. Jdu přes les. Spí přes den. Przechodzę przez ulicę. Idę przez most. Idę przez las. Śpi w ciągu dnia (przez dzień).
mimo mimo = poza porod mimo nemocnici, je mimo nebezpečí poród poza szpitalem; Jest poza zasięgiem zagrożenia.
przyimki z miejscownikiem:
o o = o Mluvil o něm. Byl tady o víkendu. Mówił o nim. Był tutaj w weekend.
při při = przy Zkolaboval při operaci. Pracuje při studiu. Zemdlał przy operacji. Pracuje nad studium.
na na = na Lampa stojí na stole. Pracuje na kardiologii. Lampa stoi na stole. Pracuje na kardiologii.
po po = po Pacient je po operaci. Budu obědvat po anatomii. Pacjent jest po opracji. Będę jeść obiad po anatomii.
v, ve v, ve = w, we v lednu; v roce 1994; Je ve škole. Bydlí v Brně. w styczniu; w 1994 roku; Jest w szkole. Mieszka w Brnie.
przyimki z narzędnikiem:
nad nad = nad Obraz visí nad stolem. Obraz wisi nad stołem.
pod pod = pod Batoh je pod stolem. Pacient je pod sedativy. Plecak jest pod stołem. Pacjent jest pod wypływem leków uspokajających.
před před = przed Stál před domem. Jedl jsem před přednáškou. Zemřel před pěti lety. Stał przed domem. Jadł przed wykładem. Zmarł trzy lata temu.
s s = z Bydlí s přítelem. Co je s tebou? Mieszka z przyjacielem. Co z Tobą się dzieje?
za za = za Hraje si za domem. Bawi się za domem.
mezi mezi = między Volal mi mezi vyšetřením a operací. Dzwonił między badaniem a operacją.
W górę