Pomiń menu

Grammar

Zaimki

Zaimki osobowe

Zaimki osobowe posiadają w innych, niż mianownik, przypadkach, trzy typy form:

  • formy krótkie, których nie można używać po przyimkach
  • formy po przyimkach
  • formy akcentowane, których używa się na początku i końcu zdania

Deklinacja krótkich form zaimków osobowych

przypadek formy zaimków
liczba pojedyncza liczba mnoga
Mianownik ty on, ono ona my vy oni
Dopełniacz ho nás vás jich
Celownik mi/mně ti mu nám vám jim
Biernik ho ji nás vás je
Miejscownik mně tobě něm nás vás nich
Narzędnik mnou tebou jím námi vámi jimi

Więcej o różnicy między zwrotem formalnym (użyciem zaimka osobowego vy, mówieniem "per wy/Pan/Pani") i zwrotem nieformalnym (użyciem zaimka ty, mówieniem "per ty") znajdziesz tutaj.

Deklinacja form po przyimkach i form akcentowanych zaimków osobowych

przypadek typ zaimków formy zaimków
liczba pojedyncza liczba mnoga
Mianownik ty on, ono ona my vy oni
Dopełniacz formy po przyimkach tebe něho/něj nás vás nich
formy akcentowane tebe jeho nás vás jich
Celownik formy po przyimkach mně tobě němu nám vám nim
formy akcentowane mně tobě němu nám vám nim
Biernik formy po przyimkach tebe něho/něj ni nás vás
formy akcentowane tebe jeho/jej ji nás vás je
Miejscownik formy po przyimkach mně tobě něm nás vás nich
Narzędnik formy po przyimkach mnou tebou ním námi vámi nimi
formy akcentowane mnou tebou jím námi vámi jimi

Zaimek zwrotny se

Zaimka tego używa się, jeżeli podmiot i przedmiot jest ten sam. Nie istnieje forma mianownikowa i używa się go dla wszystkich osób w obu liczbach.

Deklinacja zaimka zwrotnego se

Mianownik -
Dopełniacz sebe
Celownik sobě, si
Biernik sebe, se
Wołacz -
Miejscownik sobě
Narzędnik sebou

Przykłady: Mluví jenom o sobě. Co si vezmeš večer na sebe? Koupím si kávu s sebou, nemám čas sedět v kavárně.

Krótkie formy se oraz si stanowią również część zwrotnych czasowników: Posaď se. Sedni si. Učím se česky. Ráno se oblékám. Oblékám si kalhoty a tričko.

Zaimki pytające

Deklinacja zaimków pytających kdo, co

Mianownik kdo co
Dopełniacz koho čeho
Celownik komu čemu
Biernik koho co
Wołacz - -
Miejscownik kom čem
Narzędnik kým čím

Zwróć uwagę, że w pytaniu przyimki znajdują się przed zaimkami pytającymi, na przykład: Na koho čekáš? O kom mluvíš? S kým jdeš do kina?

Zaimki nieokreślone

Zaimki nieokreślone w większości pochodzą od zaimków pytających: kdo → někdo, co → něco, který → některý, čí → něčí, jaký → nějaký. Do zaimków pytających dodaje się różne prefiksy (nně-, lec-, leda-, kde-, málo- i inne) i partykuły (-si, -koli i inne), jak někdo, kdosi, čísi, jakýsi, leckdo, ledaco, kdokoli, málokdo, kdekdo. Do zaimków nieokreślonych zaliczamy także zaimki každý, všechen (všichni), týž oraz sám, samý.

Deklinacja zaimków nieokreślonych někdo, něco

Zaimki nieokreślone někdo, něco odmieniają się podobnie jak zaimki pytające kdo, co:

Mianownik někdo něco
Dopełniacz někoho něčeho
Celownik někomu něčemu
Biernik někoho něco
Wołacz někdo něco
Miejscownik o někom o něčem
Narzędnik někým něčím

Deklinacja zaimków nieokreślonych některý, nějaký oraz něčí

Zaimki některý oraz nějaký odmieniają się jak przymiotnik nový. Zaimek něčí odmienia się jak przymiotnik moderní.

liczba pojedyncza liczba mnoga
Mianownik Ma
Mi
F
N
některý, něčí, nějaký
některý, něčí, nějaký
některá, něčí, nějaká
některé, něčí, nějaké
někteří, něčí, nějací
některé, něčí, nějaké
některé, něčí, nějaké
některá, něčí, nějaká
Dopełniacz Ma
Mi
F
N
některého, něčího, nějakého
některého, něčího, nějakého
některé, něčí, nějaké
některého, něčího, nějakého
některých, něčích, nějakých
některých, něčích, nějakých
některých, něčích, nějakých
některých, něčích, nějakých
Celownik Ma
Mi
F
N
některému, něčímu, nějakému
některému, něčímu, nějakému
některé, něčí, nějaké
některému, něčímu, nějakému
některým, něčím, nějakým
některým, něčím, nějakým
některým, něčím, nějakým
některým, něčím, nějakým
Biernik Ma
Mi
F
N
některého, něčího, nějakého
některý, něčí, nějaký
některou, něčí, nějakou
některé, něčí, nějaké
některé, něčí, nějaké
některé, něčí, nějaké
některé, něčí, nějaké
některá, něčí, nějaká
Wołacz Ma
F
některý, něčí, nějaký
některá, něčí, nějaká
některé, nějaké
některé, nějaké
Miejscownik Ma
Mi
F
N
(o) některém, (o) něčím, (o) nějakém
(o) některém, (o) něčím, (o) nějakém
(o) některé, (o) něčí, (o) nějaké
(o) některém, (o) něčím, (o) nějakém
(o) některých, (o) něčích, (o) nějakých
(o) některých, (o) něčích, (o) nějakých
(o) některých, (o) něčích, (o) nějakých
(o) některých, (o) něčích, (o) nějakých
Narzędnik Ma
Mi
F
N
některým, něčím, nějakým
některým, něčím, nějakým
některou, něčí, nějakou
některým, něčím, nějakým
některými, něčími, nějakými
některými, něčími, nějakými
některými, něčími, nějakými
některými, něčími, nějakými

Zaimki všechno, všichni, všechny, všechna oraz každý

Zaimek všechno (forma rodz. nijakiego, l.p.) występuje w zdaniu samodzielnie:

Formy luzby mnogiej (všichni, všechny, všechna) łączą się w rzeczownikiem w liczbie mnogiej:

Deklinacja zaimka všechno

Mianownik všechno
Dopełniacz všeho
Celownik všemu
Biernik všechno
Wołacz všechno
Miejscownik (o) všem
Narzędnik vším

Deklinacja zaimków všichni, všechny, všechna

Ma Mi F N
Mianownik všichni všechny všechny všechna
Dopełniacz všech
Celownik všem
Biernik všechny všechny všechna
Wołacz všechny všechny všechna
Miejscownik (o) všech
Narzędnik všemi

Deklinacja zaimka každý

Zaimkek každý łączy się z rzeczownikiem w liczbie pojedynczej: každý student, každý stůl, každá studentka, každé dítě. Odmienia się tak, jak przymiotnik twardy nový. Formy liczby mnogiej używane są w połączeniu z rzeczownikami posiadającymi tylko liczbę mnogą (každé Vánoce, o každých Vánocích, před každými narozeninami).

Ma Mi F N
Mianownik každý každá každé
Dopełniacz každého každé každého
Celownik každému každé každému
Biernik každého každý každou každé
Wołacz každý každá každé
Miejscownik (o) každém (o) každé (o) každém
Narzędnik každým každou každým

Zaimki przeczące

Zaimki przeczące w większości pochodzą od zaimków pytających:
kdo → nikdo, co → nic, čí → ničí

Zaimek který oraz jakýmają swój nieregularny przeczący odpowiednik: žádný.

Deklinacja zaimków przeczących nikdo, nic

Zaimki przeczące nikdo, nic odmieniają się podobnie jak zaimki pytające kdo, co:

Mianownik nikdo nic
Dopełniacz nikoho ničeho
Celownik nikomu ničemu
Biernik nikoho nic
Wołacz nikdo nic
Miejscownik o nikom o ničem
Narzędnik nikým ničím

Deklinacja zaimków przeczących ničí oraz žádný

Deklinacja zaimka ničí
liczba pojedyncza liczba mnoga
Mianownik Ma
Mi
F
N
ničí
ničí
ničí
ničí
ničí
ničí
ničí
ničí
Dopełniacz Ma
Mi
F
N
ničího
ničího
ničí
ničího
ničích
ničích
ničích
ničích
Celownik Ma
Mi
F
N
ničímu
ničímu
ničí
ničímu
ničím
ničím
ničím
ničím
Biernik Ma
Mi
F
N
ničího
ničí
ničí
ničí
ničí
ničí
ničí
ničí
Wołacz Ma
F
ničí
ničí
ničí
ničí
Miejscownik Ma
Mi
F
N
(o) ničím
(o) ničím
(o) ničí
(o) ničím
(o) ničích
(o) ničích
(o) ničích
(o) ničích
Narzędnik Ma
Mi
F
N
ničím
ničím
ničí
ničím
ničími
ničími
ničími
ničími
Deklinacja zaimka žádný
liczba pojedyncza liczba mnoga
Mianownik Ma
Mi
F
N
žádný
žádný
žádná
žádné
žádní
žádné
žádné
žádná
Dopełniacz Ma
Mi
F
N
žádného
žádného
žádné
žádného
žádných
žádných
žádných
žádných
Celownik Ma
Mi
F
N
žádnému
žádnému
žádné
žádnému
žádným
žádným
žádným
žádným
Biernik Ma
Mi
F
N
žádného
žádný
žádnou
žádné
žádné
žádné
žádné
žádná
Wołacz Ma
F
žádný
žádná
žádné
žádné
Miejscownik Ma
Mi
F
N
(o) žádném
(o) žádném
(o) žádné
(o) žádném
(o) žádných
(o) žádných
(o) žádných
(o) žádných
Narzędnik Ma
Mi
F
N
žádným
žádným
žádnou
žádným
žádnými
žádnými
žádnými
žádnými

Zaimek przeczący łączy się w zdaniu z przeczącą formą czasownika:
Nikdo dneska nehraje fotbal.
Nic mě teď nebolí.
Neznám tady žádného lékaře.

W czeskim zdaniu może znajdować się więcej niż jeden wyraz przeczący (zaimek, imiesłów, czasownik), znaczenie zdania zostaje negatywne:
Nikdo nic neví.
Nikdo se nikdy o nic nezajímal.

Zaimki wskazujące

Zaimki wskazujące ten, ta, to i ich deklinacja - język literacki (język potoczny)

rodzaj ten, ta, to
liczba pojedyncza liczba mnoga
Mianownik Ma
Mi
F
N
ten
ten
ta
to
ti (ty)
ty
ty
ta (ty)
Dopełniacz Ma
Mi
F
N
toho
toho
té (tý)
toho
těch
těch
těch
těch
Celownik Ma
Mi
F
N
tomu
tomu
té (tý)
tomu
těm
těm
těm
těm
Biernik Ma
Mi
F
N
toho
ten
tu
to
ty
ty
ty
ta (ty)
Wołacz Ma
F
-
-
-
-
Miejscownik Ma
Mi
F
N
tom
tom
té (tý)
tom
těch
těch
těch
těch
Narzędnik Ma
Mi
F
N
tím
tím
tou
tím
těmi (těma)
těmi (těma)
těmi (těma)
těmi (těma)

Tak samo, jak ten, ta, to odmieniamy również tento, tato, toto oraz tenhle, tahle, tohle.

Zaimki dzierżawcze

Deklinacja zaimka dzierżawczego můj, moje – język literacki (język potoczny)

rodzaj mój, moja
liczba pojedyncza liczba mnoga
Mianownik Ma
Mi
F
N
můj
můj
moje/má
moje/mé (mý)
moji/mí (mý)
moje/mé (mý)
moje/mé (mý)
moje/má (mý)
Dopełniacz Ma
Mi
F
N
mého (mýho)
mého (mýho)
mojí/mé (mý)
mého (mýho)
mých (mejch)
mých (mejch)
mých (mejch)
mých (mejch)
Celownik Ma
Mi
F
N
mému (mýmu)
mému (mýmu)
mojí/mé (mý)
mému (mýmu)
mým (mejm)
mým (mejm)
mým (mejm)
mým (mejm)
Biernik Ma
Mi
F
N
mého (mýho)
můj
moji/mou
moje/mé (mý)
moje/mé (mý)
moje/mé (mý)
moje/mé (mý)
moje/má (mý)
Wołacz Ma
F
můj
moje/má
moji/mí (mý)
moje/mé (mý)
Miejscownik Ma
Mi
F
N
mém (mým)
mém (mým)
mojí/mé (mý)
mém (mým)
mých (mejch)
mých (mejch)
mých (mejch)
mých (mejch)
Narzędnik Ma
Mi
F
N
mým
mým
mojí/mou
mým
mými (mejma)
mými (mejma)
mými (mejma)
mými (mejma)

Uwaga: Zaimek dzierżawczy nie zależy od rodzaju mówiącej osoby, ale od rodzaju rzeczownika, do którego się odnosi. Porównaj:
Kobieta mówi: To je můj bratr. To je moje sestra. To je moje auto.
Mężczyzna mówi: To je můj bratr. To je moje sestra. To je moje auto.

Deklinacja wszystkich zaimków dzierżawczych

Podobnie jak můj, moje odmieniamy w większości form także zaimki tvůj, svůj náš i váš. Do form tv-, sv-, naš-, vaš- dodajemy końcówki bez m- (na przykład m-ého > tv-ého, sv-ého, naš-eho, vaš-eho). Zaimki můj, tvůj, svůj posiadają w formach żeńskich i nijakich również krótkie formy książkowe (na przykład má, mé, tvá, tvé, svá, své), które odmieniamy według wzoru nový. Zaimek její odmieniamy jak moderní. Zaimków dzierżawczych jeho, jejich nie odmieniamy.

Deklinacja zaimków dzierżawczych w liczbie pojedynczej

Ma Mi F N
Mianownik můj má/moje mé/moje
Dopełniacz mého mé/ mojí mého
Celownik mému mé/mojí mému
Biernik mého můj mou/moji mé/moje
Wołacz můj má/moje mé/moje
Miejscownik (o) mém (o) mé/mojí (o) mém
Narzędnik mým mou/mojí mým
Ma Mi F N
Mianownik tvůj tvá/tvoje tvé/tvoje
Dopełniacz tvého tvé/tvojí tvého
Celownik tvému tvé/tvojí tvému
Biernik tvého tvůj tvou/tvoji tvé/tvoje
Wołacz tvůj tvá/tvoje tvé/tvoje
Miejscownik (o) tvém (o) tvé/tvojí (o) tvém
Narzędnik tvým tvou/tvojí tvým
Ma Mi F N
Mianownik její její její
Dopełniacz jejího její jejího
Celownik jejímu její jejímu
Biernik jejího její její její
Wołacz její její její
Miejscownik (o) jejím (o) její (o) jejím
Narzędnik jejím její jejím
Ma Mi F N
Mianownik náš, váš naše, vaše naše, vaše
Dopełniacz našeho, vašeho naší, vaší našeho, vašeho
Celownik našemu, vašemu naší, vaší našemu, vašemu
Biernik našeho, vašeho náš, váš naši, vaši naše, vaše
Wołacz náš, váš naše, vaše naše, vaše
Miejscownik (o) našem, vašem (o) naší, vaší (o) našem, vašem
Narzędnik naším, vaším naší, vaší naším, vaším

Zaimki dzierżawcze trzeciej osoby liczby pojedynczej przyporządkowujące do osoby rodzaju męskiego lub nijakiego (jeho) raz zaimek dzierżawczy trzeciej osoby liczby mnogiej (jejich) są nieodmienne. Jedynie zaimek dzierżawczy trzeciej osoby liczby pojedynczej przyporządkowujący osobie rodzaju żeńskiego (její) podlega odmianie.

Deklinacja zaimków dzierżawczych w liczbie mnogiej

Ma Mi F N
Mianownik mí/moji mé/moje mé/moje má/moje
Dopełniacz mých
Celownik mým
Biernik mé/moje mé/moje má/moje
Wołacz mí/moji mé/moje mé/moje má/moje
Miejscownik (o) mých
Narzędnik mými
Ma Mi F N
Mianownik tví/tvoji tvé/tvoje tvé/tvoje tvá/tvoje
Dopełniacz tvých
Celownik tvým
Biernik tvé/tvoje tvé/tvoje tvá/tvoje
Wołacz tví/tvoji tvé/tvoje tvé/tvoje tvá/tvoje
Miejscownik (o) tvých
Narzędnik (o) tvých
Ma Mi F N
Mianownik její její její
Dopełniacz jejích
Celownik jejím
Biernik její
Wołacz její
Miejscownik (o) jejích
Narzędnik jejími
Ma Mi F N
Mianownik naši, vaši naše, vaše naše, vaše naše, vaše
Dopełniacz našich, vašich
Celownik našim, vašim
Biernik naše, vaše naše, vaše naše, vaše
Wołacz naši, vaši naše, vaše naše, vaše naše, vaše
Miejscownik (o) našich, vašich
Narzędnik našimi, vašimi

Zaimek svůj

Zaimka svůj używa się zamiast zaimków mmůj, tvůj, jeho, její, jejich, jeżeli przyporządkowywana rzecz lub osoba należą do osoby występującej w zdaniu jako podmiot:
Napsal jsem si svoje nové telefonní číslo do diáře. (já + moje → svoje)
Pacient si může přinést do nemocnice svůj mobil. (on + jeho → svůj)

liczba pojedyncza liczba mnoga
Mianownik Ma
Mi
F
N
svůj
svůj
svoje
svoje
svoji
svoje
svoje
svoje
Dopełniacz Ma
Mi
F
N
svého
svého
svojí
svého
svých
svých
svých
svých
Celownik Ma
Mi
F
N
svému
svému
svojí
svému
svým
svým
svým
svým
Biernik Ma
Mi
F
N
svého
svůj
svoji
svoje
svoje
svoje
svoje
svoje
Wołacz Ma
F
svůj
svoje
svoji
svoje
Miejscownik Ma
Mi
F
N
(o) svém
(o) svém
(o) svojí
(o) svém
(o) svých
(o) svých
(o) svých
(o) svých
Narzędnik Ma
Mi
F
N
svým
svým
svojí
svým
svými
svými
svými
svými

Zaimki względne

Tak samo jak spójniki i przysłówki względne, łączą zdania podrzędne w zdaniu złożonym. Do zaimków względnych zaliczamy zaimki kdo, co, který, jaký, čí, jenž.

Zdania podrzędne, które łączymy z użyciem zaimków i przysłówków względnych, nazywamy zdaniami podrzędnymi względnymi (Lékař, který operuje srdce, se nazývá kardiochirurg. Navštívil místo, kde se narodil.) Więcej o zdania względnych znajdziesz tutaj.

Zaimek kterýodmienia się według wzoru przymiotnika nový (který - nový, kterého - nového, s kterými - s novými).

liczba pojedyncza liczba mnoga
Ma Mi F N Ma Mi F N
Mianownik který který která které kteří které které která
Dopełniacz kterého které kterého kterých
Celownik kterému které kterému kterým
Biernik kterého který kterou které které které která
Miejscownik kterém které kterém kterých
Narzędnik kterým kterou kterým kterými

Zaimek jenž ma takie samo znaczenie, jak zaimek který. Jako jedyny zaimek względny nie jest jednocześnie zaimkiem pytającym. Używa się go rzadziej, występuje zwłaszcza w tekstach specjalistycznych i artystycznych, zawierających dużą ilość zdań przydawkowych (głównie w celu ograniczenia powtarzania zaimka který).

liczba pojedyncza liczba mnoga
Ma Mi F N Ma Mi F N
Mianownik jenž jenž jež jež již jež jež jež
Dopełniacz jehož jíž jehož jichž
Celownik jemuž jíž jemuž jimž
Biernik jehož, jejž jejž již jež jež
Miejscownik (o) němž (o) níž (o) němž nichž
Narzędnik jímž jíž jímž jimiž

Po przyimkach na początku zaimka jenž dołącza się spółgłoskę n-: pro niž, vedle nichž.

W górę