Pomiń menu

Grammar

Język czeski literacki i język czeski mówiony (kolokwialny)

Powody istnienia dwóch aspektów języka czeskiego są historyczne i sięgają dawnej przeszłości. Po porażce protestantów w bitwie na Białej Górze w 1620 roku język czeski niemal zniknął z urzędów i literatury, został zastąpiony językiem niemieckim. Mówiona forma języka jednak rozwijała się dalej. W ciągu odrodzenia narodowego na początku XIX wieku literacki język czeski stopniowao ulegał kodyfikacji na podstawie starszej formy języka czeskiego z XVI w., co spowodowało ówczesne różnice w języku. Na terenie Czech przeważa tzw. obecná čeština, podczas kiedy na Morawach sytuacja jest bardziej zróżnicowana i tutaj wyraźniej pojawiają się elementy językowe typowe dla dialektów.

Użycie języka czeskiego literackiego i mówionego (kolokwialnego)

Język czeski literacki używany jest w komunkacji oficjalnej lub formalnej, na przykład w urzędzie, na wykładach, w ogłoszeniach formalnych i wystąpieniach w radiu i telewizji, w kontaktach biznesowych lub przy tworzeniu formalnych dokumentów. Codzienny język czeski mówiony można usłyszeć w rozmowach rodzinnych, w pracy, na ulicy, w sklepach, restauracjach i tym podobne. Na tym kursie uczysz się przede wszystkiem języka literackiego, ale stopniowo poznajesz także elementy codzinnego języka mówionego.

Uwaga: niektórzy Czesi uznają codzienny język mówiony za "niepoprawny" i starają się zmuszać obcokrajowców do używania wyłącznie języka literackiego. To przestarzałe podejście do języka, a codzienny język mówiony (obecná čeština) uznaje się za legalny i całkowicie poprawny składnik języka.

Najczęstsze różnice między językiem czeskim literackim i codziennym językiem mówionym

-é → -ý/-í
černé pivo → černý pivo
-ý/-í → ej
pomerančový džus → pomerančovej džus
být → bejt
vaří → vařej
ovo
on → von
ona → vona
oni → voni
okno → vokno

-í → í
hledají → hledaj
prodají → prodaj
rozumějí → rozuměj
l → l
řekl → řek
mohl → moh
četl → čet
-e → e
pracujeme → pracujem
kupujeme → kupujem
sejdeme se → sejdem se

Zasób słów

ano → jo
že ano → že jo
káva → kafe
dům → barák
fotografovat → fotit
kamarád → kámoš

Uniwerbizacja

česneková polévka → česnečka
obývací pokoj → obývák
řidičský průkaz → řidičák
Václavské náměstí → Václavák

Wołacz

pane Horáku → pane Horák

Słowa wypełniające

no, hele, jako

Dialekty

Poza obecną češtiną, której używa się głównie na terenie Czech, możesz spotkać się także z różnymi dialektami czeskimi i morawskimi. Na przykład na Morawach usłyszysz:
Já su z Moravy. = Já jsem z Moravy.
Nechcu jít do kina. = Nechci jít do kina.
Má 10 let. = Je mu/jí 10 let.

W innych częściach Republiki Czeskiej usłyszysz różne dialekty.

W górę