Pomiń menu

Grammar

Wyrażenie czasu

Godziny

Pytanie: Kdy je to? V kolik hodin?

Jeżeli chcesz zapytać, która jest godzina, mówisz: Kolik je hodin?

Dla wyrażenia godzin należy użyć

  • dwunastogodzinnego systemu z wyrazami rráno, dopoledne, večer... itd. w celu uszczegółowienia, na przykład:
  • dwudziestoczterogodzinnego systemu, na przykład: Film je ve 20.15. Ten sposób wyrażania czasu jest typowy w oficjalnej komunikacji, na przykład telewizji lub w radio, na dworcu itp.
  • czeski sposób wyrażania czasu, tzw. "czeski czas", który jest typowy dla komunikacji codziennej. Ten sposób wyrażania czasu jest naturalny w codziennej komunikacji:

Czeski sposób wyrażania czasu

ve čtvrt na jednu (dvě, tři...)
v půl jedné (druhé, třetí...)
ve tři čtvrtě na jednu (dvě, tři...)

Po wyrażeniu čtvrt na i tři čtvrtě na stosuje się biernik. Po wyrażeniu půl stosuje się liczebnik porządkowy w dopełniaczu.

Części dnia

mianownik l.poj. kiedy?
ráno (5.00–9.00) ráno
dopoledne (9.00–12.00) dopoledne
poledne (12.00) v poledne
odpoledne (12.00–17.00) odpoledne
večer (17.00–23.00) večer
noc (23.00–5.00) v noci

Zauważ, że części dnia zwykle określamy bez użycia przyimków. Na przykład:
Kdy je koncert? – Koncert je dopoledne.
Kdy je diskotéka? – Diskotéka je večer.

Dni tygodnia

mianownik l.poj. kiedy? pochodzenie słowa
pondělí v pondělí od "po neděli" – po niedzieli
úterý v úterý z prasłowiańskiego "vtoroj", co oznacza "drugi"
středa ve středu od "střed" – środek
čtvrtek ve čtvrtek od "čtvrtý" – czwarty
pátek v pátek od "pátý" – piąty
sobota v sobotu od "sabat" – szabas, siódmy dzień w tygodniu według żydowskiego kalendarza
neděle v neděli od "nedělat" – nie robić

Przyimki v/ve związane z czasem stosuje się w bierniku.

Pamiętaj również: víkend – o víkendu.

Miesiące

mianownik l.poj. kiedy? pochodzenie słowa
leden v lednu od "led" – lód
únor v únoru pochodzenie jest niejasne
březen v březnu od "bříza" – brzoza
duben v dubnu od "dub" – dąb
květen v květnu od "květ" – kwiat
červen v červnu od "červený" – czerwony
červenec v červenci od "červený" – czerwony
srpen v srpnu od "srp" – sierp
září v září od "za říje" – w czasie rui
říjen v říjnu od "říje" – ruja
listopad v listopadu od "list" oraz "padat" – liść, spadać
prosinec v prosinci pochodzenie jest niejasne

Data, rok

Pytanie o datę brzmi: Kolikátého je dneska?

1. prvního 13. třináctého první/ledna
2. druhého 14. čtrnáctého druhý/února
3. třetího 15. patnáctého třetí/března
4. čtvrtého 16. šestnáctého čtvrtý/dubna
5. pátého 17. sedmnáctého pátý/května
6. šestého 18. osmnáctého šestý/června
7. sedmého 19. devatenáctého sedmý/července
8. osmého 20. dvacátého osmý/srpna
9. devátého 30. třicátého devátý/září
10. desátého 31. třicátého prvního desátý/října
11. jedenáctého jedenáctý/listopadu
12. dvanáctého dvanáctý/prosince

Do określenia dni używa się liczebników porządkowych w dopełniaczu lp. W tym samym przypadku występują także nazwy miesięcy.

Datę zapisuje się w następującym porządku: dzień, miesiąc, rok. Można go czytać na dwa sposoby, na przykład:
1. 1. 2010 = czytamy prvního první dva tisíce deset
1. 1. 2010 = czytamy prvního ledna dva tisíce deset

W górę