Pomiń menu

Grammar

Czasowniki

Czas teraźniejszy

Język czeski posiada tylko jeden czas teraźniejszy.

W codziennej komunikacji czasu teraźniejszego używa się często także do wyrażenia przyszłości. Na przykład: Zítra jsem doma. Co zítra děláš?

Czasownik nieregularny být

Czasownik být posiada w czasie teraźniejszym nieregularną odmianę.

být
forma twierdząca forma przecząca
jsem nejsem
ty jsi, w języku czeskim mówionym: (j)seš nejsi, w języku czeskim mówionym: nejseš
on, ona, to je není
my jsme nejsme
vy jste nejste
oni jsou nejsou

Zwróć uwagę na wymowę: jsem [sem], jsi/jseš [si/seš], je, jsme [sme], jste [ste], jsou [sou].

Typy koniugacji czasowników w czasie teraźniejszym

Wszystkie czeskie czasowniki są odmienne. W czasie teraźniejszym istnieją cztery typy koniugacji:

ty on, ona, to my vy oni
-Á czasowniki, na przykład dělat
bezokolicznik zakończony na -at + czasownik mít
děl-ám děl-áš děl-á děl-áme děl-áte děl-ají
-Í czasowniki, na przykład rozumět
bezokolicznik zakończony na -et, -ět, -it + czasowniki jíst, spát, stát
rozum-ím rozum-íš rozum-í rozum-íme rozum-íte rozum-í, rozum-ějí**
-OVAT czasowniki, na przykład pracovat
bezokolicznik zakończony na -ovat
prac-uju, prac/uji** prac-uješ prac-uje prac-ujeme prac-ujete prac-ujou, prac-ují**
-E czasowniki, na przykład číst
bezokolicznik zakończony na -ít, -ýt, -ét, -íst, -ést, -ást, -ůst *
čt-u čt-eš čt-e čt-eme čt-ete čt-ou

* Dla tej grupy czasowników (oraz wyjątkowo także dla innych czasowników, na przykład být, stát, vědět...) typowe są zmiany w rdzeniu.

** W ten sposób oznaczone formy są typowe dla języka pisanego.

Uwaga: Niektóre czeskie czasowniki są zwrotne, na przykład jmenovat se, dát si. To oznacza, że towarzyszy im przyimek zwrotny sel ub si, który nie zmiania się w trakcie odmiany, na przykład i}jmenuju se, jmenuješ se, jmenuje se... itd. Przyimki zwrotne se i si nie mogą znajdować się początku zdania i zajmują w zdaniu drugą pozycję (więcej informacji tutaj).

Zaprzeczenie w czasie teraźniejszym

W celu stworzenia przeczenia należy do czasownika dodać prefiks ne-, który piszemy łącznie z czasownikiem. Na przykład: Já nejsem z Německa, já jsem z Rakouska.

Od tej zasady istnieje tylko jeden wyjątek, którym jest przeczenie czasownika být w 3 osobie liczy pojedynczej: není. Na przykład: To neje není voda, to je víno.

W języku czeskim możemy zastosować dwa i więcej zaprzeczeń w jednym zdaniu, na przykład: Co nikdy neděláš?

W języku czeskim często używa się pytań przeczących, które pełnią funkcję zwrotu grzecznościowego. Na przykład: Nechceš kávu? Nechceš jít na tenis?

Pytanie w czasie teraźniejszym

W celu stworzenia pytania trzeba po prostu zmienić intonację zdania. Zwróć uwagę na twa typy intonacji:

Jeżeli na pytanie należy udzielić odpowiedzi "tak" lub "nie", intonacja jest rosnąca:
To je tvůj kamarád?
Vy jste student?
Jeżeli na pytanie nie można odpowiedzieć "tak" lub "nie", wówczas intonacja jest stopniowo opadająca:
Odkud jsi?
Co děláš?

Czas przeszły

Przy tworzeniu czasu przeszłego należy postępować zgodnie z następującymi krokami:

  1. Od bezokolicznika czasownika oddzielić -t i dołączyć -l. W ten sposób powstanie tzw. forma -l (“-l forma“, imiesłów przeszły czynny), na przykład: být – byl, dělat – dělal, pracovat – pracoval, studovat – studoval, rozumět – rozuměl, hledat – hledal, vědět – věděl, vidět – viděl

    Uwaga: Niektóre czasowniki (często czasowniki jednosylabowe oraz czasowniki zakończone na -nout) posiadają nieregularne -l formy. Ta nieregularność polega na:

    • skracaniu samogłoski w rdzeniu, na przykład být – byl, pít – pil, spát – spal, psát – psal
    • zmianie rdzenia czasownika, na przykład: číst – četl, chtít – chtěl, jíst – jedl, jít – šel, šla, šli, mít – měl, moct – mohl, umřít – umřel
  2. Pamiętaj, że -l forma posiada formy rodzaju męskiego, żeńskiego, nijakiego oraz liczby mnogiej.
    Na przykład czasownik být: byl, byla, bylo, byli*
  3. Odpowiednią pod względem rodzaju -l formę należy połączyć z odpowiednią formą czasownika posiłkowego být (patrz tabelka). Zwróć uwagę, że 3 osob l.poj. i l.mn. nie posiada czasownika posiłkowego.
liczba pojedyncza liczba mnoga
byl/byla/bylo jsem byli* jsme
byl/byla/bylo jsi byli* jste
byl/byla/bylo byli*

Czasownika být w tej tabelce użyto jako przykładu i może być zastąpiony dowolnym czasownikiem.

* W czeskim języku pisanym można w liczbie mnogiej zaobserwować następujące końcówki -l form: muži byli, banány byly, ženy byly, auta byla. Ostatnią formę (auta byla) można także usłyszeć w mówionej odmianie czeskiego języka oficjalnego. Końcówki te rozróżniają rodzaj gramatyczny, ale w celu uproszczenia używamy tylko formy byli.

Zwrot "wy" (Pan / Pani) w czasie przeszłym

Pane Nový, byl jste doma? - używamy zwracając się do mężczyzny
Paní Nová, byla jste doma? - używamy zwracając się do kobiety
Byli jste doma? - używamy zwracając się do większej liczby osób

Zaprzeczenie w czasie przeszłym

W celu stworzenia formy przeczącej należy dodać przeczenie ne- do czasownika. Na przykład:
Nepracovala jsem.
Nebyl jsem tam.

Nie można dodawać przeczenia ne- do czasownika posiłkowego, na przykład: Byl nejsem tam./Nejsem byl tam.

Zwróć uwagę: Nie zapominaj o podwójnym lub wielokrotnym przeczeniu w języku czeskim: Nikdy jsem nic nedělal.

Pytanie w czasie przeszłym

Jeżeli chcesz zadać pytanie, po prostu zmień intonację:

Byl jsi doma? – Ano./Ne.
Co jsi dělal? – Pracoval jsem.

Zwróć uwagę na możliwość udzielenia krótkiej odpowiedzi (bez czasownika posiłkowego): Byl jsi doma? – Ano, byl.

Czasowniki zwrotne w czasie przeszłym

W 2 osobie l.poj. (w tzw. ty- formie) może w języku codziennym dochodzić do opuszczania głosek :
Byl jsi doma? → Byls doma?
Co jsi dělala? → Cos dělala?

Do podobnego opuszczania dochodzi także w języku oficjalnym w przypadku czasowników zwrotnych:
Díval jsi se na televizi? → Díval ses na televizi?

Czas przyszły

W celu wyrażenia przyszłości można w języku czeskim użyć także czasu teraźniejszego, jest to charakterystyczne przede wszystkim dla języka mówionego. Często używa się także form czasu przyszłego. Różne czasowniki tworzą czas przyszły w następujący sposób:

Czas przyszły czasownika být.

budu
budeš
bude
budeme
budete
budou

Czas przyszły czasowników niedokonanych, na przykład pracovat.*

budu
budeš
bude
budeme
budete
budou

+ bezokolicznik, na przykład pracovat

Czas przyszły czasowników ruchu jít, jet oraz letět.

jít
jet
letět
(já) půjdu
(já) pojedu
(já) poletím

Uwaga: půjduczęsto wymawia się jako [pudu].

Czas przyszły czasowników dokonanych, na przykład zavolat.
Zavolám do kina. ...

Zaprzeczenie w czasie przyszłym

Jeśli chcesz stworzyć przeczenie, dołącz do czasownika prefiks ne- (w przypadku czasowników niedokonanych do czasownika posiłkowego):

  • Czasownik být: nebudu, nebudeš, nebude...
  • Czasowniki niedokonane, na przykład pracovat: nebudu pracovat, nebudeš pracovat, nebude pracovat...
  • Czasowniki ruchu na przykład jít: nepůjdu, nepůjdeš, nepůjde...
  • Czasowniki dokonane, na przykład zavolat: nezavolám, nezavoláš, nezavolá...

Pytanie w czasie przyszłym

Jeżeli chcesz zdać pytanie, po prostu zmień intonację (více tutaj).

Budeš doma? – Ano./Ne.
Co budeš dělat? – Budu pracovat.

Czasowniki modalne

Czasowniki modalne nie są same w sobie nośnikami znaczenia, ale tylko modyfikują znaczenie czasownika w zdaniu. Zapamiętaj następujące czasowniki modalne:
moct*, (já) můžu
muset, (já) musím
chtít*, (já) chci
smět, (já) smím

* Czasownik chtít posiada całkowicie nieregularną odmianę, której trzeba sę nauczyć na pamięć: chci, chceš, chce, chceme, chcete, chtějí.

Po czasownikach modalnych zwykle występuje bezokolicznik, na przykład: Chci pracovat. Můžu pracovat. Musím pracovat.

Po czasowniku chtít może jednak wystąpić dopełnienie bliższe (w bierniku), na przykład: Chci nové auto. Chci to.

Modalne znaczenie czasownika mít{./i}

Uwaga na dwa znaczenia czasownika mít, konkretne i modalne. Porównaj:

  • znaczenie konkretne: Máme auto.
  • znaczenie modalne: Nevím, co mám koupit mamince. Omlouvám se, měla jsem ti zavolat dřív.

Czasowniki modalne w trybie przypuszczającym

Czasowników modalnych bardzo często używa się w trybie przypuszczającym. Wyrażają grzeczność, propozycję, radę, ale także niepewność. Na przykład:
Chtěl/a bych...
Mohl/a bych...
Měl/a bych...?
Měl/a bys...

Tryb rozkazujący

Regularne formy trybu rozkazująceg

Aby utworzyć regularną formą trybu rozkazującego należy użyć czasownika w 3 osobie liczby mnogiej (oni- forma). Najpierw trzeba odłączyć końcówkę -ou/-ají/-í, dzięki czemu otrzymujemy tzw. rdzeń wyrazu. Następnie należy dodać końcówki trybu rozkazującego zgodnie z poniższą tabelą.

Jeżeli rdzeń wyrazu kończy jedną spółgłoską, należy dołączyć -me, te, na przykład:

3 os. l.mn. (oni - forma) tryb rozkazujący (ty) tryb rozkazujący (my) tryb rozkazujący (wy)
učit, (oni) uč-í uč! učme! učte!

Jeżeli rdzeń wyrazu jest zakończony dwoma spółgłoskami, należy dołączyć -i, -eme/ěme, -ete/ěte, na przykład:

3 os. l.mn. (oni - forma) tryb rozkazujący (ty) tryb rozkazujący (my) tryb rozkazujący (wy)
říct, (oni) řekn-ou řekni! řekněme! řekněte!

Jeżeli czasownik w 3 os. l.mn. jest zakończony na -ají, należy dołączyć do rdzenia wyrazu -ej, -ejme, -ejte, na przykład:

3 os. l.mn. (oni - forma) tryb rozkazujący (ty) tryb rozkazujący (my) tryb rozkazujący (wy)
dělat, (oni) děl-ají dělej! dělejme! dělejte!

W przypadku niektórych -Í czasowników (typ rozumět), używa się w celu utworzenia trybu rozkazującego formalnego odpowiednika 3 osoby l.mn. Na przykład dla pary oni rozumí/rozumějí używamy w trybie rozkazującym formy rozumějí.

Jeżeli tryb rozkazujący kończy się na d, t, n, dochodzi do zmiękczenia, na przykład uklidit – ukliď, vrátit – vrať, zapomenout – zapomeň.

Formy trybu rozkazującego dla 1 os. l.mn. (my) nie są zbyt częste w codziennej komunikacji.

Nieregularne formy trybu rozkazującego

být - buď! buďte!
mít – měj! mějte!
jíst – jez! jezte!
koupit – kup! kupte!
mít – měj! mějte!
přijít – přijď! přijďte!
sníst – sněz! snězte!
hrát – hraj! i hrej! hrajte! i hrejte!

Uwaga: Czasownik jít posiada w trybie rozkazującym formę jdi! jděte!, ale również běž! běžte!

Pamiętaj: Pojď sem! Pojďte sem!

Tryb rozkazujący przeczący

Tryb rozkazujący przeczący tworzy się niemal wyłącznie od czasowników niedokonanych. Na przykład:

Bezokoliczniki niedokonane / dokonane Tryby rozkazujące niedokonane / dokonane Tryb rozkazujący przeczący
psát/napsat piš!/napiš! nepiš! nepište!
brát/vzít ber!/vezmi! neber! neberte!
dávat/dát dávej!/dej! nedávej! nedávejte!
prohlížet (si)/prohlédnout (si) prohlížej (si!)/prodhlédni (si)! neprohlížej (si)!

Pamiętaj:
jít, chodit, přijít – nechoď! nechoďte!
jet, jezdit, přijet – nejezdi! nejezděte!

Uwaga na wyjątek: zapomínat/zapomenout: nezapomínej! nezapomínejte!, ale również: nezapomeň! nezapomeňte!

Tryb przypuszczający

Dla utworzenia trybu przypuszczającego stosujemy taką samą -l formę (fachowo nazywa się ją imiesłowem przeszłym), jak w czasie przeszłym, na przykład i}byl, měl, chtěl, mohl itd. Dodajemy jedynie inne formy pomocnicze.

-l forma (imiesłów przeszły czynny) dowolnego czasownika pomocnicza forma trybu przypuszczającego
byl/byla/bylo bych1
ty byl/byla/bylo bys
on byl/byla/bylo by
my byli2 bychom/bysme3
vy byli byste
oni byli by

1 Tak samo, jak czasowniki pomocnicze w czasie przeszłym, wyrazy te: bych, bys, by, bychom/bysme, byste, by zajmują w trybi przypuszczającym drugą pozycję w zdaniu. Więcej o drugiej pozycji w zdaniu patrz tutaj.

2 W pisanym języku czeskim można zaobserwować w liczbie mnogiej następujące końców l-form: byli by (muži), byly by (banány), byly by (ženy), byla by (auta). Ostatnią formę (rodzaj nijaki) można również usłyszeć w mówionym języku literackim. Końcówki te rozróżniają rodzaj. Na poziomach A1 i A2 w celu uproszczenia używamy tylko formy byli.

3 Słowo bychom jest typowe dla języka czeskiego literackiego, słowo bysme używane jest w codziennej komunikacji. W obecnym czasie w ja-formie (w 1 os. l.poj.) pojawia się forma bysem, a w ty-formie (w 2 osobie l.poj.) forma bysi.

Zwroty formalne (wykanie) w trybie przypuszczającym

Byl byste tak hodný? - używamy zwracając się do mężczyzny
Byla byste tak hodná? - używamy zwracając się do kobiety

Czasowniki zwrotne w trybie przypuszczającym

W przypadku czasowników zwrotnych dochodzi w 2 osobie l.poj. (ty-formie) do przesunięcia końcowego -s na zaimek zwrotny, na przykład: Dal bys si čaj? → Dal by sis čaj?

Zdania przypuszczające ("zdania-gdyby")

Poniższa tabela pokazuje budowę zdań przypuszczających. Imiesłów przeszły czynny (-l forma) czasownika být stosuje się tutaj tylko jako przykład. Podobnie działa każdy inny czasownik.

Zdanie 1 Zdanie 2
forma posiłkowa trybu przypuszczającego (kdybych...) -l forma czasownika -l forma czasownika forma posiłkowa trybu przypuszczającego (bych...)
kdybych byl/byla/bylo byl/byla/bylo bych
ty kdybys byl/byla/bylo byl/byla/bylo bys
on, ona, to kdyby byl/byla/bylo , byl/byla/bylo by
my kdybychom/kdybysme byli byli bychom/bysme
vy kdybyste byli byli byste
oni kdyby byli byli by

Porównaj porządek zdań w pytaniu. Możliwe są oba warianty:
Kdybyste vyhráli milion, co byste dělali?
Co byste dělali, kdybyste vyhráli milion?

"Aby - zdania" w trybie przypuszczającym (celowe i przedmiotowe)

Spójnik ABY = A+BY przejmuje BY z trybu przypuszczającego, i dlatego też zmienia się w zależności od osoby i liczby.

liczba pojedyncza liczba mnoga
abych měl/-a, abych se učil/-a my abychom měli/-y, abychom se učili/-y
ty abys měl/-a, aby ses učil/-a vy abyste měli/-y, abyste se učili/-y
on, ona, ono aby měl/-a, aby se učil/-a oni, ony, ona aby měl/-a/-o, aby se učil/-a/-o

W przypadku czasowników zwrotnych w 2 os. l.poj. jest aby ses/aby sis: umýt si → aby sis umyl

W zdaniu z "abych, abys,…. " czasownik ma zawsze formę trybu przypuszczającego: a + by + l forma, to znaczy, że w tym zdaniu jest taka sama forma dla wszystkich czasów danego czasownika:

Czas teraźniejszy:
Přichází, aby se poradil.
Czas przeszły:
Přišel, aby se poradil.
Czas przyszły:
Přijde, aby se poradil.

Zastosowanie:

  • Dlaczego? → Cel:
    Obléknu se, aby mi nebyla zima. (Obléknu se, protože nechci cítit zimu.)
    Nezapomeň se objednat, abys nemusel dlouho čekat.
  • Co? O co? Na co? → Obiekt:
    Přáli jsme si, aby se maminka brzy uzdravila.
    Dovolte, abych se představil.
    Profesor požádal studenty, aby si příklad zapsali.
    Myslel na to, aby poslal včas zprávu.
  • W zdaniach złożonych, gdzie zdanie z ABY zastępuje obiekt, w zdaniu nadrzędnym często występuje czasownik wyrażający życzenie, chęć, radę, żądanie: přát si, chtít, radit/poradit, žádat/požádat.
  • Jak? → Skutek:
    Musím studovat češtinu tak, aby se dorozuměl v nemocnici.

Konstrukcje typu:

Jest / nie jest możliwe, aby...
Není možné, abychom chodili stále pozdě.
Jest potrzeba / nie ma potrzeby, aby...
Je třeba, aby lékaři prováděli preventivní prohlídky.
Jest / nie jest konieczne / niezbędne, aby...
Není nutné, abyste byl operován.
Jest / nie jest ważne, aby...
Je důležité, abyste tomu rozuměli.
Jest (już) czas, aby...
Je už čas, abyste přednesli svůj návrh.

Zdania z ABY możemy również czasami wyrazić bezokolicznikiem:
Přijde, aby se poradil. Přijde se poradit.
Je nutné, abyste tomu dobře rozuměli. Je nutné tomu dobře rozumět.

Czasowniki niedokonane i dokonane

Większość czeskich czasowników "żyje w parze", to znaczy, że mają tryb niedokonany i dokonany, na przykład dělat/udělat. Tryb jest kategorią czasownika, za pośrednictwem której czasownik ukazuje czynność z punktu widzenia jej zakończenia lub trwania, powtarzalności i jednorazowości.

Czasowniki niedokonane ukazują czynność jako proces. Czasowniki te wyrażają nielimitowaną, niezakończoną lub powtarzalną czynność. Posiadają czas przeszły, teraźniejszy i przyszły.

Czasowniki dokonane ukazują wynik czynności lub samą czynność w określonym konkretnym momencie, na przykład na jej początku lub końcu. Czasowniki dokonane nie tworzą czasu teraźniejszego, mają wyłącznie czas przeszły i przyszły. Uwaga: Formy czasowników dokonanych, które wyglądają jak formy czasu teraźniejszego, wyrażają przyszłość, na przykład: Zaplatím. Sejdeme se v 6 hodin. Zavolám ti/vám.

Niektóre czasowniki nie posiadają form dokonanych, na przykład czasowniki modalne (chtít, moct, muset) lub czasowniki stanu (být, spát, stát).

Ogólnie o czasownikach zwrotnych

Czasowniki zwrotne zawsze występują z zaimkiem zwrotnym se lub si, który nie zmiania swojej formy w trakcie koniugacji. Se i si nie mogą stać na początku zdania, ale zajmują drugą logiczną pozycję w zdaniu (więcej znajdziesz tutaj).

Nierozłączne se/si

Se i si nie mają tutaj żadnego specjalnego znaczenia, są jedynie nierozłączną częścią czasownika, na przykład jmenovat se, smát se, stěžovat si, starat se o.

Rozłączne se/si

Se i si mają tutaj określone znaczenie.

  • se – się, si – sobie, na przykład:
    mýt se, oblékat se, připravovat se
    mýt si ruce, oblékat si svetr, připravovat si lekci
  • se, si – jeden drugiego, wzajemnie, na przykład:
    mít se rádi, povídat si

Zwrotnego se używa się także do tworzenia strony biernej zwrotnej.

Strona bierna

W języku czeskim istnieją dwa typy strony biernej:

  1. strona bierna zwrotna, na przykład dělá se, vaří se, připravuje se
  2. strona bierna opisowa, na przykład je dělán, je vařen, je připravován

Strona bierna zwrotna

Formy strony biernej zwrotnej tworzy się za pomocą czasownika w 3 osobie liczby pojedynczej lub mnogiej i zaimka se. Używa się ich w następujących znaczeniach:

  1. Strona zwrotna bierna z podmiotem
    Kniha se čte dobře.
    Oběd se jí v poledne.
    Písničky se zpívají.
  2. Strona bierna zwrotna bez podmiotu (tutaj używa się wyłącznie czasownika w 3 osobie liczby pojedynczej). Zdania te mają ogólne znaczenie.
    Čte se hodně. = Lidé hodně čtou.
    Jí se v obvykle poledne. = Lidé jí obvykle v poledne.
    Říká se, že je inflace. = Lidé říkají, že je inflace.

Strona bierna opisowa

Tworzy się z imiesłowu biernego (n-owy lub t-owy) czasownika i z odpowiednich form słówka posiłkowego být. Na przykład dla czasownika operovat bezokolicznik w stronie biernej ma formę být operován, -a, -o, operován-i, -y, -a; czas teraźniejszy/przyszły/przeszły: pacient je/bude/byl operován, pacientka je/bude/byla operována, dítě je/bude/bylo operováno, pacienti jsou/budou/byli operováni, ženy jsou/budou/byly operovány itd.

Imiesłów bierny tworzy się z użyciem przyrostków -n(-en) a -t:

  1. czasowniki zakończone na -at, -ovat:
    zvát → zván
    dělat → dělán
    opakovat → opakován
    milovat → milován
  2. czasowniki zakończone na -et, -it:
    vracet → vracen
    zvolit → zvolen

    Również: číst → čten
  3. czasowniki zakończone na -nu, -nout:
    rozhodnout → rozhodnut
    prohlédnout → prohlédnut

    Również: vypít → vypit, umýt → umyt
    Uwaga:
    platit → placen, vrátit → vrácen
    uklidit → uklizen, obsadit → obsazen
    zjistit → zjištěn
    přijmout → přijat

W zdaniu biernym obiekt występujący w bierniku staje się podmiotem zdania. Czasownik ma formę bierną i jest zgodny z nowym podmiotem. Jeżeli istnieje konieczność wyrażenia aktywnego podmiotu zdania, tzn. sprawcy czynności, rzeczownik ten jest w narzędniku.

Lékař čte zprávu. Zpráva je čtena. Zpráva je čtena lékařem.
Fyzioterapeut zahájil léčbu. Léčba byla zahájena. Léčba byla zahájena fyzioterapeutem.
Pacient si koupí léky v lékárně. Léky budou koupeny v lékárně. Léky budou koupeny v lékárně pacientem.

Imiesłów bierny wyraża rodzaj (męski, żeński, nijaki) i liczbę (poj., mn.)

liczba pojedyncza liczba mnoga
Ma, Mi pozván
léčen
pozváni
léčeny
F pozvána
léčena
pozvány
léčeny
N pozváno
léčeno
pozvána
léčena

Koniugacja strony biernej złożonej

M F N
liczba pojedyncza jsem, budu, byl, -a jsem pozván pozvána
jsi, budeš, byl, -a jsi pozván pozvána
je, bude, byl, -a, -o pozván pozvána pozváno
liczba mnoga jsme, budeme, byli, -y jsme pozváni pozvány
jste, budete, byli, -y jste pozváni pozvány
jsou, budou, byli, -y, -a pozváni pozvány pozvána

Zwroty formalne:
jste pozván/a, budete pozván/a, byl/a jste pozván/a

Podstawowe czasowniki ruchu

W języku czeskim istnieją dwa rodzaje podstawowych czasowników ruchu.

"Długie" (niedeterminowane) czasowniki ruchu

"Długie" (niedeterminowane) czasowniki ruchu chodit, jezdit i létat wyrażają powtarzający się ruch lub sam ruch, bez konkretnego celu.

"Długie" (niedeterminowane) czasowniki ruchu
bezokolicznik czas teraźniejszy (ja) czas przeszły (ja) czas przyszły (ja)
chodit chodím chodil jsem budu chodit
jezdit jezdím jezdil jsem budu jezdit
létat létám létal jsem budu létat

"Krótkie" (determinowane) czasowniki ruchu

"Krótkie" (determinowane) czasowniki ruchu jít, jet i letět wyrażają ruch w konkretnie wyrażonym momencie i w konkretnym celu.

"Krótkie" (determinowane) czasowniki ruchu
bezokolicznik czas teraźniejszy (ja) czas przeszły (ja) czas przyszły (ja)
jít jdu šel/šla jsem půjdu
jet jedu jel jsem pojedu
letět letím letěl jsem poletím

Uwaga: "Długie" i "krótkie" czasowniki ruchu są niedokonane.

Krótkie czasowniki ruchu z prefiksami.

"Krótkie" czasowniki ruchu jít, jet i letět mogą łączyć się z prefiksami, które zmieniają ich znaczenie. Zwróć uwagę na czasownik i}jet, którego tutaj użyto jako przykład:

při- přijet
od- odjet
do- dojet
jet + s- = sjet
v- vjet
vy- vyjet
ob- objet

Uwaga: Czasowniki přijet, odjet, dojet... są dokonane. Więcej o czasownikach niedokonanych / dokonanych tutaj.

W górę