Pomiń menu

Grammar

Jednostki miary i wagi. Symbole w tekście.

Do najczęściej stosowanych czeskich jednostek należą:

  • jednostki wagi: kilogram (kg), gram (g), dekagram (dkg)
  • jednostki długości: metr (m), kilometr (km), centimetr (cm), milimetr (mm)
  • jednostki temperatury: stupeň Celsia (°C)
  • jednostki prędkości: kilometr za hodinu (km/h), metr za sekundu (m/s)
  • jednostki powierzchni: metr čtvereční (m2)
  • jednostki objętości: metr krychlový (m3), litr (l), decilitr (dcl)

Ułamki dziesiętne czytamy w taki sposób, że po liczebniku głównym dodajemy przymiotnik celý, przy czym:

  • po liczebniku jedna używamy formy celá (w mianowniku lp. rodz. żeńskiego)
  • po liczebnikach dvě, tři, čtyři używamy formy celé(w mianowniku l.mn. rodz. żeńskiego)
  • od liczebnika pět i wyżej używamy formy celých (dopełniacz lmn.)

Jeżeli ułamek dziesiętny jest mniejszy niż jeden, używamy liczebnika nula lub zaimka žádná wraz z przymiotnikiem celá (w mianowniku lp. rodz. żeńskiego).

Części po przecinku określamy liczebnikami głównymi:

0,1 nula celá jedna = žádná celá jedna 2,0 dvě celé = dvě celé nula
0,02 nula celá nula dva = žádná celá nula dva 2,1 dvě celé jedna
0,67 nula celá šedesát sedm 2,2 dvě celé dva
1,0 jedna celá = jedna celá nula 2,3 dvě celé tři
1,1 jedna celá jedna 3,5 tři celé pět
1,2 jedna celá dvě 4,8 čtyři celé osm
1,3 jedna celá tři 5,7 pět celých sedm
1,4 jedna celá čtyři 10,67 deset celých šedesát sedm
1,5 jedna celá pět 136,01 sto třicet šest celých nula jedna
1,6 jedna celá šest
1,7 jedna celá sedm
1,8 jedna celá osm
1,9 jedna celá devět

Rzeczownik łączy się z jednostką w dopełniaczu:
kilo sýra
čtvrt kila másla
dvacet deka salámu
metr látky
litr mléka

Waluta zmienia formę gramatyczną na rzeczownik policzalny:
jedna koruna (+ mianownik liczby pojedynczej)
dvě koruny, tři koruny, čtyři koruny (+mianownik liczby mnogiej)
pět korun, šest korun, sedm korun, deset korun, sto korun (+dopełniacz liczby mnogiej)

Symbole w tekście

@ zavináč + plus
§ paragraf minus
euro × krát
$ dolar ± plus minus
* hvězdička ((oznaczenie urodzin)) : děleno
křížek ((oznaczenie śmierci)) = rovná se
% procento průměr
promile nekonečno

W niektórych tekstach pojawiają się również litery alfabetu greckiego, najczęściej czytamy je następująco:

α alfa
β beta
γ gama
δ delta
μ
π
ρ
ψ psí
ω omega

W niektórych tekstach przy np. numerowaniu rozdziałów, stosuje się cyfry rzymskie:

cyfry rzymskie cyfry arabskie cyfry rzymskie cyfry arabskie
I 1 XI 11
II 2 XII 12
III 3 XIII 13
IV 4 XIX 19
V 5 XXIX 29
VI 6 XL 40
VII 7 L 50
VIII 8 C 100
IX 9 D 500
X 10 M 1000
W górę