Pomiń menu

Państwo i język

Kultura w Republice Czeskiej

Republika Czeska to kraj o długiej tradycji kulturalnej we wszystkich jej odmianach: od architektury, przez teatr, film i literaturę, po muzykę. Ograniczymy się do podstawowych i interesujących informacji, przede wszystkim ze współczesności.

UNESCO

W Republice Czeskiej znajduje się 12 zabytków wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO. Chodzi przede wszystkim o zabytki architektoniczne z różnych epok (np. historyczne centrum Pragi, Czeskiego Krumlova czy cała wieś Holašovice), ale także o dzieła architektury modernistycznej (willa Tugendhat w Brnie).

Film fabularny

Czeski (i czechosłowacki film) zyskał swoją renomę na całym świecie, przede wszystkim dzięki twórczości filmowej z lat 60-tych XX wieku związanej z Nową Falą.

Prestiżową statuetkę Oskara w kategorii „Najlepszy film obcojęzyczny“ uzyskały trzy filmy: w 1965 roku „Sklep przy głównej ulicy“ (reżyseria Ján Kadár i Elmar Klos), dwa lata później „Pociągi pod specjalnym nadzorem“ (reżyseria Jiří Menzel) i w 1996 roku „Kola“ (reżyseria Jan Svěrák).

Czeskie filmy regularnie odnosiły sukcesy na międzynarodowych festiwalach na całym świecie. Sama Republika Czeska organizuje szereg festiwali filmowych, spośród tych o randze międzynarodowej najbardziej prestiżowy jest festiwal w Karlovych Varach (w roku 2014 odbyła się już 49. edycja). Bardziej alternatywnym gatunkom poświęcona jest Letnia Szkoła Filmowa w Uherskim Hradišti.

Film animowany

Republika Czeska (a zwłaszcza wcześniejsza Czechosłowacja) słynie ze swoich produkcji animowanych, zarówno dla dzieci (przywołajmy tylko sam fenomen Wieczorynki - Večerníčku, który jest najdłużej nadawanym programem telewizyjnym w RCZ. Chodzi o serial dla dzieci składający się z krótkich, dziesięciominutowych odcinków, nadawanych nieprzerwanie już od 1965 roku). Filmy animowane dla dorosłych reprezentuje np. światowej sławy surrealista, twórca filmów krótko- i pełnometrażowych - Jan Švankmajer.

Literatura

Czeska literatura jest dobrze znana na świecie, przede wszystkim chodzi o literaturę XX wieku, reprezentowaną na przykład przez Karla Čapka (autora powieści fantastycznonaukowej "Inwazja jaszczurów" czy dramatu "R.U.R.", w którym po raz piewszy użyto słowa "robot") lub niemieckojęzycznego pisarza Franza Kafkę.

Najczęściej tłumaczoną (na dziesiątki jęzków, wliczając w to chiński i arabski) i najczęściej czytaną książką są "Przygody dobrego wojaka Szwejka" - napisane przez Jaroslava Haška i kongenialnie zilustrowane przez Josefa Ladę. Najbardziej cenionym współczesnym żyjącym autorem jest Milan Kundera, który mieszka we Francji i pisze po francusku. Literatura, jako relatywnie marginalny fenomen współczesnej kultury, w Republice Czeskiej na pewno nie znajduje się na słabej pozycji. Czechów uważa się za naród czytelników - co roku wychodzi około 18 000 nowych tytułów, a budynki publicznych bibliotek można w Czechach spotkać częściej niż budynki dworców kolejowych (mimo że RCZ ma drugą pod względem gęstości sieć kolejową w Europie, plasując się tuż za Wielką Brytanią). Regularnie wydawany jest cały szereg czasopism literackich, organizowane są wieczory autorskie i liczne konkursy literackie (np. w ostatniej dekadzie popularna jest tzw. slam poetry).

Z czeskich dramatopisarzy najbardziej znany jest Václav Havel, były czechosłowacki prezydent, twórca teatru absurdu, czy Karel Čapek, z którego dramatu "R.U.R." pochodzi międzynarodowy wyraz "robot" (Karolowi doradził użycie tej nazwy brat - Josef, znany czechosłowacki artysta).

Muzyka

Każdy zna ważne nazwiska twórców muzyki klasycznej - Bedřich Smetana, Antonín Dvořák czy Leoš Janáček. Stanowią oni tylko wierzchołek góry lodowej czeskiej muzyki. Mówiono, że "co Czech, to muzykant" i w pewnym sensie to - mimo dewastacyjnych starań czeskiej muzyki pop - chyba wciąż prawda. W RCZ dobrze wiedzie się zwłaszcza mniejszym projektom muzycznym różnych gatunków, od alternatywy przez muzykę klasyczną po heavy metal. Latem RCZ żyje wielkimi festiwalami muzycznymi (np. Colours of Ostrava), a w ciągu roku bogatą sceną klubową (gł. w większych miastach), gdzie każdy meloman wybierze odpowiadający swojemu gustowi gatunek muzyczny.

Interesujące linki

Film:

Literatura:

Muzyka:

W górę