Pomiń menu

Państwo i język

Czesi za granicą

Emigracja (łac. ex-migrare, wyprowadzić się) oznacza opuszczenie kraju pochodzenia i przeprowadzenie się do innego kraju. Podobnie imigracja, która oznacza przyprowadzenie się, czyli to samo, tylko z perspektywy kraju docelowego. (http://cs.wikipedia.org/wiki/Emigrace)

Istnieją różne powody, dla których ludzie decydują się opuścić własny kraj i rozpocząć nowe życie w innym. Z historycznego punktu widzenia rozróżniamy powody religijne (typowe dla okresu po porażce powstania czeskiego w 1620 roku i po wprowadzeniu Odnowionego Rozporządzenia Ziemskiego w roku 1627, kiedy to kraj opuściło 150 000-200 000 czeskich protestantów), ekonomiczne (emigracja "za chlebem" miała miejsce szczególnie w XIX wieku, w pierwszej połowie XX wieku, zwłaszcza podczas wielkiego kryzysu gospodarczego aż do 1938 roku) oraz polityczne (w szczególności w trakcie drugiej wojny światowej i w okresie reżimu komunistycznego, kiedy to za granicę w latach 1948-1987 uciekło 170 938 obywateli).

Jak widać, decyzja o emigracji może być więc dobrowolna (migracja ekonomiczna) lub niedobrowolna, kiedy emigrant opuszcza kraj nie ze swej woli, ale pod groźbą prześladowań (migracja religijna lub polityczna).

W następstwie emigracji za granicą żyje spora grupa osób, których nazywamy rodakami. Rodak to człowiek czeskiego (lub słowackiego) pochodzenia, który należy do drugiego lub kolejnego pokolenia imigrantów, urodził się w kraju tranzytowym lub docelowym. Choć ilość rodaków za granicą jest stosunkowo wysoka, daleko jej do poziomu np. Irlandii (za granicą żyje więcej osób pochodzenia irlandzkiego niż na terenie samej Irlandii) - według danych Ministerstwa Spraw Zagranicznych Republiki Czeskiej za granicą mieszka ok. 1,7 miliona.

Największa liczba rodaków żyje w Stanach Zjednoczonych (ok. 1,3 miliona), które są ulubionym miejscem docelowym emigracji czeskiej, zarówno ekonomicznej (XIX wiek - 1938), jak również politycznej (od 1938 do 1989 roku). Druga co do wielkości grupa rodaków - jak można tego oczekiwać - żyje na Słowacji, która do 1993 roku była częścią jednego państwa czechosłowackiego. Czeskich rodaków na Słowacji jest jednak zaskakująco mało - zaledwie 59 000. Na trzecim miejscu znajdują się Niemcy, w których mieszka ok. 50 000 rodaków (Niemcy były celem emigracji niemal wyłącznie w okresie powojennym). Na kolejnych miejscach znajduje się Kanada (46 000), Australia (20 000), Austria (20 000), Szwajcaria (20 000), później liczby wyraźnie maleją (Zimbabwe, 100).

O historii rodaków w poszczególnych krajach można znaleźć szczegółowe i często fascynujące informacje na stronie Ministerstwa Spraw Zagranicznych

Na całym świecie działa kilka tysięcy organizacji zrzeszających krajanów, a więc osoby czeskiego pochodzenia, które żyją za granicą i przyznają się do czeskich korzeni. Bardzo prawdopodobne, że taka organizacja działa również w Twoim kraju, co można sprawdzić tutaj.

Czytając książkę Jaroslava Vaculíka České menšiny v Evropě a ve světě (wyd. Libri 2009 r.) można bliżej zapoznać się z tą problematyką.

W górę