Pomiń menu

Państwo i język

Krótka prezentacja historii Republiki Czeskiej

Teren dzisiejszej Republiki Czeskiej był zamieszkiwany już w prawieku, najstarsze znaleziska archeologiczne pochodzą z okresu paleolitu (2,5 miliona – 750 tys. lat p.n.e.). Od III wieku p.n.e. mieszkali tu Celtowie, po nich - prawdopodobnie w I wieku p.n.e.- pojawiły się plemiona Germanów, a na przełomie V i VI wieku n.e. osiedlili się tu Słowianie. W VII w. istniało na terenie dzisiejszych Czech tzw. państwo Samona, stanowiące związek powstały w wyniku połączenia plemion słowiańskich.

Historia Czech od IX w. do roku 1918

IX w.
Powstało tzw. Państwo Wielkomorawskie (833–906/907), z centrum w południowych Morawach.
863
Na żądanie księcia Rościsława przybyli na Morawy dwaj bracia z Salonik (Grecja) – Konstantyn (Cyryl) i Metody. Szerzyli wiarę chrześcijańską, stworzyli najstarsze pismo słowiańskie – tzw. głagolicę; przetłumaczyli na język starosłowiański (pierwszy literacki język Słowian) podstawowe teksty religijne – starosłowiański stał się językiem liturgicznym i literackim.
IX / X w
Powstanie pierwszego państwa czeskiego.
IX w.–1306r.
Przemyślidzi – pierwsza ważna dynastia na czeskim tronie, zakładanie miast, reforma monetarna (Przemysł Otokar II, Wacław II).
1310–1437
Luksemburgowie – ekonomiczny, polityczny i kulturalny rozwój czeskiego społeczeństwa przypada na okres władzy Karola IV (1346–1378), kiedy Praga stała się centrum Świętego Cesarstwa Rzymskiego.
6. 7. 1415
Uczony i reformator kościoła mistrz Jan Hus został spalony na stosie za swoje przekonania i nauki.
1419–1436
Husytyzm, wojny husyckie – prąd reformatorski w kościele katolickim, starania o dalekosiężne reformy (Jan Žižka). Radykalne skrzydło ruchu husyckiego zostało pokonane w roku 1434 w bitwie pod Lipanami.
1458–1471
Jiří z Poděbrad („husycki król“) – czynił starania o stworzenie średniowiecznej „wspólnoty narodów“, Europa miała się połączyć w walce przeciwko Turkom. Idea ta jednak nie została zrealizowana.
1471–1526
Okres władzy Jagiellonów.
1526–1918
Okres władzy Habsburgów.
1576–1612
Rudolf II Habsburg – za jego panowania Praga ponownie stała się siedzibą cesarza i centrum europejskiej sztuki i nauki. Wspierał również rozwój astrologii i alchemii, do Pragi sprowadził najważniejszych astronomów z całej Europy.
1620
bitwa na Białej Górze
Bitwa na Białej Górze zakończyła tzw. czeskie powstanie stanowe (1618–1620) przeciwko rządom Habsburgów.
Wojsko czeskich stanów zostało pobite; w tzw. okresie pobiałogórskim następuje na ziemiach czeskich silna rekatolizacja i upadek czeskiego języka oraz życia społecznego. Rozpoczęła się fala emigracji – za granicę wyjechało około 200 tysięcy Czechów; między nimi znalazł się również Jan Amos Komenski (1592–1670), jeden z największych czeskich myślicieli.
1740–1780
Okres rządów Marii Teresy – tzw. reformy terezjańskie. Do najważniejszych należało wydanie Ogólnego Kodeksu Szkolnego (1774), wprowadzającego obowiązek szkolny dla dzieci do 6 do 12 lat.
1780–1790
Okres rządów Józefa II – syna Marii Teresy, władcy oświeceniowego. Wprowadził cały szereg reform oświeceniowych: zniesienie niewolnictwa, patent tolerancyjny – starania o modernizację monarchii habsburskiej.
1775–1850
Proces odrodzenia narodowego, w wyniku którego powstaje współczesne społeczeństwo czeskie. Wiodącą siłą odrodzenia narodowego była postępowa czeska inteligencja (np. Josef Dobrovský, Josef Jungmann, Alois Jirásek, Josef Kajetán Tyl, Karel Hynek Mácha, František Palacký, i inni). Stworzenie czeskiego języka literackiego umożliwiło rozwój nowożytnej literatury czeskiej.
1867
Powstanie Austro-Węgier – formacji państwowej w środkowej i wschodniej Europie w wyniku rozliczeń po wojnie prusko-austriackiej. Rozpad w roku 1918.
1868
Położenie kamienia węgielnego pod budowę Teatru Narodowego.
1883
Uroczyste otwarcie Teatru Narodowego.
1914–1918
Pierwsza wojna światowa – w jej wyniku doszło do rozpadu Austro-Węgier i powstania Republiki Czechosłowackiej.

Historia Czech w latach 1918–2014

28. 10. 1918
Ogłoszono powstanie niepodległej Republiki Czechosłowackiej (ČSR); zasługi w powstaniu niepodległego państwa Czechosłowackiego mieli Tomáš Garrigue Masaryk (1850–1937) oraz jego najbliżsi współpracownicy: Edvard Beneš (1884–1948) i Milan Rastislav Štefánik (1880–1919). T. G. Masaryk został wybrany pierwszym prezydentem (ogółem wybierano go cztery razy).
1929–1933
Światowy kryzys gospodarczy.
1933
Adolf Hitler wprowadził dyktaturę faszystowską.
1935
Dymisja prezydenta Masaryka; prezydentem wybrano E. Beneša.
1938
Ugoda w Monachium zawarta między Hitlerem i przedstawicielami trzech potęg: Anglii (Chamberlain), Francji (Daladier) i Włoch (Mussolini) – Czechosłowacja została zmuszona do oddania Niemcom terenów przygranicznych – Sudetów.
15. 3. 1939
Rozpoczęła się okupacja Czechosłowacji przez armię niemiecką (1939– 1945), na okupowanym terenie ogłoszono powstanie autonomicznego Protektoratu Czech i Moraw.
wrzesień 1939–1945
Druga wojna światowa; walki za granicą i wewnątrz kraju.
maj 1942
Przeprowadzono zamach na protektora Rzeszy w Pradze - Reinharda Heydricha; nastąpił po nim okres terroru, tzw. heydrichiada; Lidice i Ležáky zostały zrównane z ziemią, wiele ludzi zostało straconych w egzekucjach.
5.–9. 5. 1945
Wybuchło Powstanie Praskie.
8. 5. 1945
Podpis bezwarunkowej kapitulacji Niemiec w Berlinie.
9. 5. 1945
Wyzwolenie Pragi przez Armię Czerwoną.
Podczas wojny Czechosłowacja straciła 360 tysięcy obywateli, tj. 25 na 1 000 obywateli. Ze względu na rozmiar strat na liczbę mieszkańców Czechosłowacja należała do pięciu najbardziej poszkodowanych w Europie.
sierpień 1945
Konferencja poczdamska – decyzja trzech potęg (Rosja, USA i Wielka Brytania) o wycofaniu niemieckich obywateli z Polski, Czechosłowacji i Węgier do Niemiec.
luty 1948
Tzw. Zwycięski Luty – wybuchł kryzys rządowy i miał miejsce komunistyczny pucz: prezydent E. Beneš powołał nowy rząd na czele z komunistą Klementem Gottwaldem, następnie odmówił podpisania niedemokratycznej konstytucji i złożył urząd, a prezydentem został wybrany Klement Gottwald.
1950
Procesy polityczne (generał Heliodor Píka, Milada Horáková i inni).
1967
Nowym sekretarzem Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Czechosłowacji został wybrany Alexander Dubček – stał się symbolem tzw. Praskiej Wiosny.
21. 8. 1968
Okupacja Czechosłowacji przez wojska pięciu państw Układu Warszawskiego jako reakcja na proces zmian postulowany w ramach Praskiej Wiosny – rozwój reformatorski i demokratyczny został wstrzymany, A. Dubčeka zastąpił Gustáv Husák i nastąpił czas tzw. normalizacji (odnowienie reżimu prosowieckiego).
1977
Ogłoszenie Karty 77, opozycyjnego ruchu obywatelskiego.
17. 11. 1989
Demonstracje protestacyjne przeciwko reżimowi, tzw. aksamitna rewolucja.
grudzień 1989
Prezydentem republiki wybrano Václava Havla.
1991
W maju wyjście wojsk okupacyjnych z Czechosłowacji; Czeska i Słowacka Republika Federacyjna (ČSFR) przyjęta do Rady Europy.
1. 1. 1993
Powstanie niezależnej Republiki Czeskiej (w wyniku rozpadu Czechosłowacji). Prezydentem wybrano Václava Havla, który ponownie wygrał wybory w roku 1997.
19 stycznia 1993
Przyjęcie Republiki Czeskiej do Organizacji Narodów Zjednoczonych.
12. 3. 1999
Republika Czeska przyjęta do NATO. Armia czeska wzięła udział w operacjach NATO na przykład w Kosowie, Afganistanie czy Iraku.
2003
Prezydentem Republiki Czeskiej wybrano Václava Klausa. W roku 2008 został wybrany po raz drugi.
1. 5. 2004
Wejście Republiki Czeskiej do Unii Europejskiej.
2013
Prezydentem Republiki Czeskiej wybrano Miloša Zemana.

Ciekawe linki:

W górę